‘Zarar içeriden fiyat düşmez’

DUYGU ERDOĞAN / İSTANBUL - Tavuk ihracatı (kanatlı eti), dahili piyasada ‘zam’ iddiası ve arz güvenliği nedenleriyle sınırlandırıldı. Sanayiciler, bedel artışının enflasyonun altındaki olduğunu, al ete erişiminzorlaşmasıyla tavuğa talebin yükseldiğini belirtiyor. Üreticiler da tedirgin; 14 aydır imalat tarafında fiyatlarda zam olmadığı belirtilirken, üretimin dahili piyasa için yüksek olduğu, ihracat pazarları kaybınında üretimi tehditleri ettiğine ilgi çekiyor.Kararın geride ise çok saha firmasınınfiyatlara oran 15-25 arasında zam yapma girişimi olduğu belirtiliyor. Buna karşılık üreticiler, fiyatların alçak olduğunu ve zararın imalat maliyetlerinden kaynaklandığını, ihracat sınırlamasının fiyatları indirmekte tesirli olamayacağını dile getiriyor.

Küçük imalatçı vurgusu

Bütün piliç piliç marketlerde 90-94 lira arasında satılıyor. Piliç kilo fiyatı ise 70-75 lira.Türkiye Kanatlı Hayvan Eti Üreticileri Merkez Birliği Başkanı Abdullah Koç, imalatçı tarafında 14 aydır fiyatların benzer olduğunu, piyasada ise satışı fiyatlarının çoğunun maliyetinin oran 10 altındaki tutulduğunu ifadeleri etti. Firmaların ‘zam’ yapması sonucu ortaya çıkan ihracat yasağının asıl olarak üreticiye zarar vereceğini anlatan Koç, “Sanayici şekilde toparlanabiliyor. Ancak zaten zorluğu şartlarda üretime devam eden küçüklük üreticiler azalan istek ve imalat karşı yüksek maliyetle mücadeleler edemez. Yurt dışına gitmeyen mahsul içeride değerlendirilemez, öyle tek istek oluşmuyor” dedi.

‘Domates 115, piliç 90 TL’

Abdullah Koç, verdiği bedel örnekleriyle kararın yeniden değerlendirilmesi çağrısı yaparken, şunları söyledi:

“Markette bugünden salatalık 120 lira, domatesler 115 lira. Ekmek kilo fiyatı 70 lira. Ama piliç kilosu da 70 lira, markette bütünü piliç 90 lira. Kırmızı vücut fiyatı en alçak 900 lira; zaten ulaşamayan beyazlı ete yöneliyor. Bu şartlarda beyazlı vücut en oğullar gidişatı etkileyen mahsul olur. İfade edilen artış yapılsa bile bu fiyatlarla yarışamaz.”

Ne oldu?

Ticaret Bakanlığı, Ramazan ayı öncesinde ilköğretim gıda bedel artışlarının önüne geçilmesi, dahili talepteki artışa mukabil arz güvenliğini himaye gerekçeleriyle kanatlı eti ihracatına kısıtlama getirildiğini duyurdu. İhracat yasağının arkasında, firmaların piliç eti fiyatlarına oran 15-25 arasında zam yapma kararı olduğu belirtiliyor. Sektörde etkinlik gösteren çok firmaların bedel artışına karşılık bakanlığın ihracatı sınırlandırdığı ifadeleri edildi.

Tavuk ihracatı 2024 yılı Mayıs ayında da yıllar sonuna kadar sınırlandırılmış, ihracatçılar bu süreçte kayettikleri ihracat pazarlarının geri kazanımının yapılamadığı ifadeleri etmişti.Ayrıca geçen eylül ayında beyazlı vücut sektöründe etkinlik gösteren firmalar Rekabet Kurulu tarafından rekabeti engelleyici unsurlar dolayı denetlenmiş, cezalar kesin ve anlaşmalar yapılmıştı.

‘İş ortağımız bizi beklemez’

İhracat yasaklarının dünyası arenada ‘güven’ sarsıcı olduğunu belirtenİstanbul Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği (İSHİB)Başkanı Müjdat Sezer, “Uzun vadeli anlaşmalarda Türkiye’yi tercihi zorlayan tek etken. Çünkü ne zamanlar ne şekilde tek kısıtlama geleceğini bilmiyoruz. Böyle tek durumda karşıdaki işleri ortağımız bu süreci beklemez” dedi.

Firmaların ‘fiyatları artırdığı/artıracağı’ yönündeki gelişmeler ardından alınan kararı değerlendiren Sezer, “Çoğu firma bedel altındaki satışı yapıyor. Bu söylediğimi ne şekilde kanıtlarım? Borsaya noksan markaların aylık, senelik verilerine herkes bakabilir. 9 aydır hepsi zararda. Bu ‘artacak’ denilen oranlar bile zararı karşılamıyor aslında. Sektör yaygınlaşan itibarıyla elinden geleni yapsa da maliyetler herkesi uç zorluyor” diye konuştu.