‘Süper gıda’da üretim çağrısı

DUYGU ERDOĞAN - Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), 2026 için bugünün temasını ‘Dünyanın Baklagilleri: Mütevazılıktan Mükemmelliğe’olarak açıkladı. Geleneksel mutfaktan gelerek modern tüketimi böylesine değişik boyutlardan etkileyen bakliyatların ‘kritik’ önemde olduğu artık giriş ediliyor.

Yarı yarıya azaldı

Türkiye bakliyat üretiminde 90’lı yıllar ardından tek gerileme yaşasa da toprakları itibarıyla dünyanın önemlilik üreticilerinden arasında biri olarak konumlanıyor.Türkiye’de bu kapsamda oğullar yıllarda toplamı üretimi azalan kurak bakliyat için yepyeni politikalar geliştirilmesi öneriliyor.Kuru baklagiller grubunda nohut, kurak bakliyat ve al mercimek üretimi 2025 yılında sırasıyla tahminen 413 binlerce ton, 247 binlerce tonları ve 250 binlerce tonları oldu. Toplam imalat 953 binlerce tonları iken, 90’lı yıllarda bu düzey 2 milyon tonun üzerindeydi. Artan nüfusa oranı da uç düşen bakliyat üretiminin hem yurt içi piyasa, hem da çoğalan ihratac talebi için ilave üretiminin desteklenmesi çağrısı yapılıyor.

‘Atıl alan’ önerisi

Bakliyat üretiminin hepsi dünyada başta açlıkla mücadeleler oldu üzere; havada kriziyle gelişen sorunlar, suyu kısıtı, temel gelişimi gibi pek çeşitlilik noktada ‘çare’ olarak değerlendirilmeye başladığını belirtenReis Gıda Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Reis, Türkiye’nin da gıdanın ileriki projeksiyonu için bu kapsamda attığı adımlara aksan yaptı. Reis, “Bugün Türkiye’de tahminen 3.1 milyon hektar nadas alanı ve 2 milyon hektar atıl tarım arazisi bulunuyor. Bu alanların yalnızca oran 20–25’inin bakliyat üretimine kazandırılması halinde, şimdiki üretimi ikisi katına çıkarmak mümkün. 2.5–3 milyon tonluk tek imalat seviyesi, hem dahili talebi karşılayan hem da Türkiye’yi netler ihracatçı konuma taşıyan güçlüler tek hedefleri anlamına geliyor” dedi. 2022yılında Cumhurbaşkanlığı tarafından bakliyat ürünlerinin stratejiklik ve eleştirel mahsul olarak belirlenerek öz kendine yeterlilik oranının artırılmasının hedeflendiğini hatırlatan Reis, “Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tarımda Sayım ve Tarımsal Üretim Planlaması ile bu hedeflere ulaşmayı amaçlamaktadır. Bu çerçevede, Türkiye’nin zirai üretimde sürdürülebilirlik ve gıda arz güvenliğinin sağlanmasını hedefleniyor. Alınan bu kararlar bakliyat üretiminin artırılması yönünde umutları arttırdı” diye konuştu.

Küresel istek artıyor

Dünya genelinde sağlıklı, dengeli ve imalathane bazlı beslenmeye yönelimin artmasıyla birlikteki bakliyat üretiminin senelik tahminen 100 milyon tonları seviyesine ulaştığı kestirim ediliyor. Future Market Insights tarafından hazırlanan rapora göre, dünyası bakliyat pazarı 2025 yılı itibarıyla tahminen 82.4 milyar dolar büyüklüğe ulaşmış durumda. Dünya bakliyat ticaretinin tahminen oran 68’ini bezelye, nohut ve mercimek oluşturuyor. FAO verilerine göre oğullar 30 yılda dünyası genelinde bakliyat ekili alanları oran 35, bakliyat üretimi ise oran 59 artış göstermiş durumda.

Türkiye istedi

9 yıllar evvel Türkiye ve Pakistan’ın talebi, Dünya Bakliyat Konfederasyonu’nun(Global Pulse Confederations) çabaları ile Birleşmiş Milletler 2016 yılını “Uluslararası Bakliyat Yılı” ilan etti.Uluslararası Bakliyat Yılı’nda yapılan çalışmaların tesirli olması üzerine Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2018 yılında 10 Şubat’ı ‘Dünya Bakliyat Günü’olarak ilan etti. Böylece 2019 yılından bu yana 10 Şubat Dünya Bakliyat Günü olarak kutlanıyor.