2 saat önce
1
MİLLİYET.COM.TR / Orta Doğu’da tansiyon gün geçtikçe yükselmeye devam ediyor. ABD’nin kocaman gücü olarak giriş edilen USS Gerald R. Ford düzlem gemisinin Cuma günü öğle saatlerinde Akdeniz’e ulaşmasının ardında dünyası kamuoyunda “ABD Başkanı Trump, Tahran saldırısı için ne zamanlar düğmeye basacak?” sualsu sık tartışılıyor.
Tüm bu bilinmezliklerin gölgesinde ABD merkezli haberler sitesi Axios çarpıcı tek talep ortaya attı. Washington ile Tahran arasında atomik müzakerelerde kısıtlı da olsa diplomatik tek saha oluşabileceği başlıkşulurken, Trump’a İran’ın dinî lideri Ali Hamaney ve oğlu Mücteba Hamaney’i hedefleri saha ordu seçeneklerin sunulduğu talep edildi.
‘OYUN OYNARLARSA SABRIMIZI TAŞIRIRLAR’
Axios’a başlıkşan üstleri düzey tek ABD’li ytesirli, Trump yönetiminin İran’ın atomik silaha giden hiçbir yolda bırakmaması şartıyla “sembolik” ya da “çok sınırlı” uranyum zenginleştirmesine müsaade veren tek önerii kıymetlendirmeye amade olduğunu söyledi.
Bu açıklama, ABD ile İran’ın belirlediği al çizgiler arasında küçüklük da olsa tek mülakat alanı olabileceğine hatırlatma ederek benzer anda Trump’a, İran’ın dinî liderini direkt hedefleri saha ordu seçeneklerin da sunulduğu belirtiliyor.
ABD’li ytesirliler, İran’dan beklenen öneriler için çıtanın oğullar seviye yüksek olduğunu vurguladı. Planın hem Trump yönetimi içindeki şüphecileri hem da bölgedeki aktörleri ikna etmesi lüzumtiği ifadeleri edildi.
Üst düzey ABD’li ytesirli, “Başkan Trump, içeride siyasi olarak savunabileceği beton tek anlaşmayı giriş etmeye hazır. İranlılar saldırıyı engelledi istiyorsa reddedemeyeceğimiz tek öneriler getirmeli. Sürekli imkan penceresini kaçırıyorlar. Oyun oynarlarsa sabrımızı taşırırlar” dedi.
ABD Başkanı Donald Trump
‘GÖZ ARDI EDİLEMEYECEK KADAR YÜKSEK BİR İHTİMAL’
Bununla birlikteki İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Cuma günü yaptığı açıklamada İran’ın Washington’a sunması beklenen yazılı öneriinin ikisi ya da üçüncüsü gün içindeki tamamlanacağını söyledi. Ancak ABD ve İsrailli ytesirliler, Axios’a yaptıkları kıymetlendirmede Trump’ın haftasonları gibi erkenden tek tarihte taarruz hükümı alabileceğinin göz ardı edilemeyecek kadar yüksek tek ihtimal olduğunu belirtti.
Trump’ın çok danışmanları ise sabır çağrısı yapıyor. Bu isimlere göre zamanlar ilerledikçe ve ABD’nin ordu yığınağı arttıkça Trump’ın pazarlık gücü da büyüyor. Ancak Trump’a en yakındaki isimlerden bazıları bile Başkan’ın ne zamanlar ve ne şekilde tek şart alacağını bilmediklerini itiraf ediyor.
Üst düzey tek danışman, “Başkan henüz taarruz hükümı vermedi. Bunu biliyorum nedeniyle saldırmadık. Belki daima yapmayacak. Belki yarından uyanıp ‘Tamam, artık yeter’ diyecek. Belirsizliğin içindeyiz” ifadelerini kullandı.
‘HAMANEY’E SUİKAST PLANI MASADA’
Öte yandan Axios’un haberine göre Pentagon’un Trump’a sunduğu ordu seçenekler arasında en kaydadeğer senaryo, Ali Hamaney ve olası halefi olarak görülen oğlu Mücteba Hamaney’i direkt hedefleri saha tek suikast planı.
İsmini sunmak istemeyen Trump’a yakındaki üstleri düzey tek danışman, “Her olayörgüsü için hazırız. Seçeneklerden arasında biri Hamaney’i, oğlunu ve mollaları ortadan kaldırmayı içeriyor. Üstelik bu operasyonda yanlışya ihtimal verilmemesi için titizlikle çalışılıyor” diyerek planın içerikını ortaya koydu.
‘PLAN HAFTALAR ÖNCE TRUMP’A SUNULDU’
İkinci tek kaynak, Hamaney ve oğlunun hedefleri alındığı planın haftalar evvel Trump’a sunulduğunu doğruladı. Bu senaryonun yalnızca teorik tek taslak olmadığı, Pentagon’un değişik ihtimallere göre detaylandırdığı beton tek tercih olduğu belirtildi. Bir diğer yaşlı müşavir ise “Trump hepsi seçeneklerini noksan tutuyor. Saldırı hükümı her arasında biri an çıkabilir” dedi.
Analistlere göre Hamaney’i direkt hedefleri saha tek operasyon, yalnızca ordu tek hamle değil; İran’daki rejimin yükselti noktasını hedefleri saha önemli tek kırılma manaına gelebilir.
İran dinî lideri Hamaney ve oğlu Mücteba Hamaney
KİLİT NOKTA: ZENGİNLEŞTİRME KRİZİ
ABD ile İran’ın kamuoyuna yansıyan tutumları birbirinden uç farklı.
- İran halihazırda uranyum zenginleştirmiyor. Çünkü atomik tesislerdeki santrifüjlerin muazzam bölümü geçen Haziran ayında düzenlenen havada saldırılarında zarar gördü. ABD ve İsrail, zenginleştirme yeniden başlarsa tekrar saldıracaklarını söylüyor.
- Buna karşın Hamaney, İran’ın zenginleştirme hakkından vazgeçmeyeceğini noksan biçimde ifadeleri etti.
- Trump ise oğullar olarak geçen hafta da karışmış bulunmak üzere defalarca kez İran’ın zenginleştirme yapmasını istemediğini söyledi.
CENEVRE GÖRÜŞMELERİNDE NE OLDU?
Arakçi, Cuma günü katıldığı tek programda yaptığı açıklamada, Salı günü Cenevre’de yapılan görüşmelerde ABD’nin İran’dan “sıfır zenginleştirme” istek etmediğini talep etti.
Ayrıca İran’ın geçicilik olarak zenginleştirmeyi askıya almayı öneriler ettiği yönündeki iddiaları da reddederek “Şu anda başlıkştuğumuz başlık, İran’ın atomik programının, zenginleştirme dahil, tamamlanmış barışçıl kalacağından ne şekilde emin olan olunacağıdır. Bunun karşılığında yaptırımların kaldırılması için güvenen artırıcı adımlar atacağız” dedi.
Cenevre görüşmelerinin ardından Trump’ın hususi temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner, Arakçi’den ABD’nin hepsi al çizgilerini ele saha detaylı tek öneriler hazırlamasını istediği aktarıldı.
ABD CEPHESİ: “SIFIR ZENGİNLEŞTİRME”
ABD’li üstleri düzey tek ytesirli, Witkoff ve Kushner’in İran tarafına Trump’ın pozisyonunun “İran topraklarında sıfır zenginleştirme” olduğunu ilettiğini söyledi.
Ancak benzer ytesirli, öneriin “küçük, sembolik zenginleştirme” içermesi ve bunun hiçbir tehditleri oluşturmadığını detaylı biçimde delillaması halinde ABD’nin bunu inceleyeceğini belirtti.
Görüşmelere yakındaki tek kaynak, Umman ve Katar arabulucularının oğullar günlerde her arasında biri ikisi tarafa da anlaşmanın ikisi tarafın da zaferleri ilan edebileceği ve Körfez devletleri ile İsrail’in giriş edebileceği tek çerçevede olması lüzumtiğini ilettiğini aktardı.
Arakçi de “Kazan-kazan tek pazarlık olmalı. Zor olan bu. Her ikisi tarafın çıkar ve kaygılarını içerikalı” ifadelerini kullandı.
İran Dışişleri Bakanı Arakçi ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Grossi
‘CEHENNEMDE YAŞIYORLAR’
Bölge savaşı ihtimaliyle mukabil karşıyayken ABD’li ytesirli, Washington’un İran’ın öneriini bekleyeceğini ve ardından yepyeni turları mülakat olup olmayacağına şart vereceğini söyledi.
Trump Cuma günü, “İran dürüst tek pazarlık mülakat etmeli” dedi; ayrıca 32 binlerce protestocunun öldürüldüğü iddiasını da dile getirdi. “İran halkı ile liderleri çeşitlilik farklı. Çok üzücü tek durum. Onlar için çeşitlilik üzgünüm. Cehennemde yaşıyorlar” ifadelerini kullandı.
‘TOP ARTIK İRAN’DA’
Arakçi, taslak öneriin Tahran’daki siyasi liderliğin onayından sonraları ABD’ye iletileceğini söyledi. Planın, İran’ın atomik programının yalnızca barışçıl hedeflara servis ettiğini güvence altına alacak “siyasi taahhütler ve teknikleri önlemler” içereceğini belirtti.
ABD’li ytesirli ise öneriin “çok ayrıntılı” olması ve İran’ın atomik programının “zararsız” olduğunu delillaması lüzumtiğini vurguladı. “Bize yazılı olarak ne getireceklerini göreceğiz. Buna göre ne kadar vahim olduklarını anlayacağız. Top onlarda” dedi.
BM DEVREDE
Öte yandan Arakçi, Uluslararası Atom Enerji Ajansı Başkanı Raphael Grossi’nin müzakerelere karışmış olduğunu ve İran programının ordu hedeflara yönelmemesi için “teknik önlemler” önerdiğini söyledi.
Bu önlemler arasında, BM denetçilerinin kuvvetlü tek izleme ytesirsiyle İran’a geri dönmesi ve ABD ile İsrail bombardımanları sırasında İran tesislerinde toprağa gömülen 450 kilogram yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyumun çıkarılması ya da seyreltilmesi gibi adımların mekan alabileceği belirtildi.
Meteoroloji haritayı güncelledi! Hafta sonuna dikkat: İstanbul’a yeniden kar yağışı geliyor Bankada parası olanlar dikkat! Faizde ibre değişti: İşte oğullar oranlar Bu köyde iftar vakti evde yemek yasak! Muhtarın hükümını 5 yıldır 'birlikte' uyguluyorlar
English (US) ·