Mezopotamya’daki 8.000 Yıllık Çiçek Motifleri, Yazıdan Önce Matematiğin Varlığına İşaret Ediyor

Kuzey Mezopotamya’da binlerce yıl önce üretilen ve zarif bitkisel motiflerle süslenen çanak çömlekler, matematiksel düşüncenin kökenine dair yepyeni tek tartışmayı gündeme taşıdı.

Kudüs İbrani Üniversitesi’ne bağlı Arkeoloji Enstitüsü’nden araştırmacıların yayımladığı çalışmaya göre, Türkiye – Suriye sınırının  güneyinde varlığını sürdüren Halaf kültürüne ait bazı kaplardaki çiçek desenleri rastlantısal değil; kesin sayı dizilerini ve simetri anlayışını yansıtıyor.

Journal of World Prehistory dergisinde yayımlanan araştırma, Halaf kültürünün MÖ 6200–5500 yılları arasına tarihlenen boyalı seramiklerinde bitkisel motiflerin sistematik biçimde kullanıldığını belirtiyor.

Çalışmada, çiçek yapraklarının 4, 8, 16, 32 gibi 2 sayısının kuvvetleri şeklinde tekrarlandığı; bazı düzenlemelerde ise 64 çiçekten oluşan kompozisyonlara rastlandığı aktarılıyor. Ekip, bu tür dizilerin aritmetik malumatye işaret edebileceğini savunuyor.

Kuzey Mezopotamya’daki Seramikler Sanatla Matematiği Buluşturuyor

Yüksek ruhsat öğrencisi ve çalışmanın müşterek yazarı Sarah Krulwich ile arkeoloji profesörü Yosef Garfinkel, oğullar yüzyılda Kuzey Mezopotamya’daki farklı alanlardan çıkarılan bitkisel bezemeli seramik parçalarını derledi.

Yaklaşık 400 örnek üzerinde yapılan ttesirkde, çoğu parçadaki yaprak sayılarının 2, 4, 8, 16, 32 ve 64 gibi kesin sayılarda toplandığı belirtildi. Araştırmacılar, birkaç istisnanın daha düşük işçilikle yapılmış olabileceğini hatırlatma ediyor.

“Tesadüf Olamaz”

Çalışma, söz başlıksu desenlerin daireyi simetrik parçalara bölme ve dmanii beste kurma becerisi lüzumtirdiğini vurguluyor.

Buna göre çömleklerin üzerindeki motifler, yazının ortaya çıkışından binlerce yıl önce insanların bölme, sıralama ve denge gibi kavramları görsel olarak kurgulayabildiğini düşündürüyor.

Mezopotamya’da Bilinenden Daha Eski Bir Matematik Geleneği Olabilir

Bulguların tek başka boyutu da Mezopotamya’da daha sonrakiler dönemlerde yaygınlaşan matematik sistemleriyle ilgili.

Tarihsel olarak Babil ve Sümer geleneğinde 60’lık tabanın öne çıktığı biliniyor. Araştırmacılar ise Halaf dönemindeki bu düzenli dizilerin, bölgede daha erkenden tek matematiksel geleneğe işaret edebileceğini değerlendiriyor.

Çalışmaya dışarıdan görüş veren Laurent Davin ise bulguların, matematiksel bilişin yazıdan önce; çömlek boyama ve mühür kazıma gibi beceri pratiklerinin içinde gelişmiş olabileceğini gösterdiğini belirtiyor.

Araştırmacılara göre bu tür sayısal düzenlerin gündelik hayattaki ürün paylaşımı ya da müşterek alanların düzenlenmesi gibi pratiklerden beslenmiş olması mümkün.

Öte yandan kaplarda betimlenen bitkilerin tarımsal ürünler olmaması, motiflerin yalnızca “aktarmak” için değil; estetik ve hissi tesir için da seçildiği ihtimalini güçlendiriyor.

İlginizi Çekebilir: 12.400 Yıllık Deri Parçaları, Tarihteki En Eski Dikili Giysiyi Ortaya Çıkardı

Tarihte bilinen en önceki çiçek motifleri sizde hangi duyguları uyandırdı? Görüşlerinizi yorumlarda ya da Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir, arkeoloji dünyasından oğullar haberler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Kaynak: IFL Science

Ayşe Yılmaz

Ankara doğumlu, Antalya'da yaşıyor. Hacettepe Üniversitesi'nde İngiliz Dili ve Edebiyatı bölümünden mezun. Hayalleri arasında iyice tek İngilizce öğretmeni bulunmak ya da çevirmenlik etmek var. İngilizce dışında Almanca da temel olmakte. Boş zamanlarında kitap okumayı, yürüyüş yapmayı ve arkadaşlarıyla vakit geçirmeyi sever.