Mesajın şifreleri

Evrin Güvendik / ANKARA - TBMM Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu’nun evvelki günkü oğullar toplantısında müşterek raporun oylanarak giriş edildiği dakikalarda, DEM Parti İmralı Heyeti de, 16 Şubat’ta PKK elebaşı Abdullah Öcalan ile yaptıkları görüşmeye ilişkin yazılı izah yaptı. Doğrudan tırnak içindeki Öcalan’ın iletilarını içeren açıklamanın tek diğer ilgi çeken noktası, Öcalan ve DEM Partililerin sık sık “kilit kavram” olarak dillendirdikleri “Demokratik cumhuriyet ile entegrasyon”un detaylandırılmasıydı.

‘Yerel demokrasi’

Demokratik cumhuriyete entegrasyonun cumhuriyetin kuruluşu kadar ehemmiyetli olduğunu vurgulayan Öcalan, “Toplumun külçeşitel unsurları vardır; sıhhat kurumları, eğitimleri ve atletizm kurumları, hastaneleri, iktisat kurumları olur. Toplum bunları özgürce inşa edebiliyorsa demokratik tek nitelik kazanır. Demokratik bütünleşmenin ruhuna elverişli olan, tek mahalli demokrasinin varlığı ve kurumsallaşmasıdır. Yerel demokrasi dediğim şu: Bir kent ya da köyler olabilir, bunların kendilerini özgürce ifadeleri etme ve kendilerini yönetme hakkı olmalıdır. Ayrı devlet, bölgeler demiyorum. Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’nın toplumsal gerçekliğimizle uyumlu ve genişletilmiş tek hali da buna kuvvetlü tek dayanak olur” ifadelerini kullandı.

Yerinden yönetim

Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’na göre, devletler idari olarak “merkezi yönetim” ve “yerinden yönetim” olarak ikisi bileşen bağlı temelleniyor. “Yerel özerklik”in amacı “yerel yönetimleri, öz ilköğretim kaidelarını koyma, öz faaliyetlerini istediği biçimde yürütebilme, orta yönetimin mahalli işlere karışmasını önleyebilme, öz mahalli kaynaklarını oluşturabilme gibi alanlarda ytesirlendirme ve kuvvetlendirme” olarak ifadeleri ediliyor. Türkiye’nin, Şart’ın 7 maddesi ve 10 paragrafına yönelik çekincesi bulunuyor.

Dünyadan misaller

■ Birleşik Krallık-İskoçya: Öcalan’ın bağlı en çeşitlilik durduğu modeller olarak biliniyor. Birleşik Kralığı oluşturan 4 devletden arasında biri olan İskoçya, 1997 yılındakendi parlamentosunu kurdu. İskoç Parlamentosu çok alanlarda Birleşik Krallık Parlamentosu’nun onayına gereksinim duymadan kanun çıkarma ytesirsine sahip. Ancakanayasal başlıklar, savunma, harici politika, para politikası ve dünyası ilişkiler gibi eleştirel başlıklar parlamentonun ytesirsi dışında bulunuyor.

■ İspanya: Anayasada “İspanyol ulusu birliğinin ayrılmazlığını ve bütünü İspanyolların müşterek vatanının bölünmezliğini kesinlikle belirtir ve onu oluşturan bölgeler ve milliyetlerin özerklik haklarını ve aralarında dayanışmayı güvence eder” deniliyor.17 özerk bölgeler ve ikisi özerk kent bulunuyor. Yasama ve yürütme ytesirsini her arasında biri özerk cemaat öz meclisi aracılığıyla kullanıyor.

■ Fransa: Anayasaya göre “Bölgesel diller Fransa’nın müşterek mirasına dahil.” Okullarda Fransızca dışında altı mahalli dil, eğitimleri dili olarak giriş ediliyor.

■ Belçika: Flamanlar, Fransızca başlıkşan Valonlar ve Almanca başlıkşanlar bulunmak üzere üçüncüsü topluluktan oluşuyor. Belçika’da mahalli yönetimler ve topluluklar, eğitim, sağlık, mahalli asayiş ve ortam başlıklarında ytesir sahibi.

34 devletleri çekince koydu

Avrupa Yerel Yönetimler Özerklik Şartı’nıtoplamda 47 devletleri imzaladı. Türkiye dahil34 devletleri çeşitlilik maddeler ve paragraflara çekince koydu. Bu devletler arasında Almanya,Avusturya, Belçika, Birleşik Krallık, Danimarka, Fransa, Hollanda,İsveç, İtalya, Yunanistan da bulunuyor.

Raporda yok

Öcalan’ın “demokratik entegrasyon” tanımı, Komisyon’un raporunda mekan almıyor. Raporda, “demokratik bütünleşme” ve “toplumsal bütünleşme” ifadeleri kullanılıyor. “Toplumsal bütünleşme” başlığı altındaki “örgüt mensuplarının silahları bırakarak toplumsal düzene adaptasyonu” ve “bu sürecin sıhhatli biçimde ilerlemesi için hak ve eşitlik duygusunun toplumun hepsi kesimlerinde kökleşmesine” dair tedbir ve düzenlemelerden bahsediliyor.

Yasa çalışması bayram sonrası başlayabilir

Sürecin bundan sonrakiler aşamaları da yoğun yavaş netleşiyor. Edinilen malumatye göre, birinci safha, silahlı bırakma sürecinin teyidi olacak. Örgüt üyelerinin durumuyla ilgili yapılacak kanun çalışması, silahlı bırakma süreciyle eşleri zamanlı olarak yürütülecek. Müstakil çerçeve yasanın AK Parti’nin önerii olarak hazırlanması; metinleri hazırlandıktan sonraları Komisyon üyesi hepsi partilerin hassasiyetleri, kanaat ve önerileri alınarak önerie oğullar halinin verilmesi öngörülüyor.

Çerçeve yasada örgüt mensuplarının silahlı bırakma sonrasındaki hukuki durumlarını belirleme ve tayin edecek düzenlemelerin yanı dizi bu kişilerin topluma entegrasyonlarını sağlayacak maddeler da mekan alacak.

Sadece PKK’ya yönelik

Çerçeve yasanın TCK, CMK, TMK ve infaz yasaları ile Siyasi Partiler Kanunu ve Seçim Kanunu’nda yapılacak değişikliklerle yardımlenmesi öngörülürken, yasalarda mekan aldığı kıymetlendirilen “antidemokratik” ifadeleri ve pratiklerin da kaldırılması hedefleniyor. Bu içerikda ifadeleri özgürlüğünün kanuni içerikının genişletilmesi, mahalli yönetimleri kayyuma göçeşiten boşlukların düzenlenmesi vaat başlıksu. Düzenleme, yalınce “münfesih örgüt” olarak PKK ile ilgili suçlara yönelik olacak. Demokratik reformlar paketlerinin, izleyen aşamate ayrıca da gündeme geleceği belirtiliyor. Yasa çalışmasının Ramazan Bayramı’nın ardından başlayabileceği kıymetlendiriliyor. AYŞEGÜL KAHVECİOĞLU Ankara

Her yıllar asgari 140 milyar dolarlık kayıp

Komisyon’un raporunda, terörü ve anlaşmazlık sürecinin ekonomik ve toplumsal faturasına da ilgi çekildi. Raporda terörü ve anlaşmazlık sürecinin maliyetinin yalınce asayiş harcamalarıyla kısıtlı görülmemesi, bunun “üretim kaybı, ertelenen yatırımlar, çoğalan riskler primi, imkan maliyeti ve mahalli kalkınma farklarını derinleştiren dolaylı tesirlerle birlikteki ele alınması” lüzumtiği belirtildi.

Raporda şunlar kaydedildi: “Sürecin devletmize senelik vasat asgari 140 milyar dolar, en çeşitlilik 240 milyar dolar düzeyinde tek ekonomik kıymet kaybına sebep olduğu, daha ihtiyatlı tek varsayımla 100 milyar dolar giriş edilse bile her arasında biri yıllar tekrar eden bu yükün kalkınma kapasitesini daralttığı açıktır. Bölgenin gayrisafi yurt içi hasılaya katkısının oran 5’in altındaki seyrettiği, ihracata katılımın oran 1.4 düzeyinde kaldığıbelirleme edilmektedir.” Öneriler bölümünde da “Toplumun uyum kapasitesinin artırılması açısından ekonomik ve toplumsal imkânların geliştirilmesi öncelikler arasında mekan almalı” denildi. EVRİN GÜVENDİK Ankara