KAAN, J-35 ve F-35 Riyad’da Karşı Karşıya: Çin Basınından “Türkiye’nin Gölgesinde Kaldık” Yorumu

Suudi Arabistan’ın başkenti Riyad’da gerçekleştirilen Dünya Savunma Fuarı (World Defence Show), küresel müdafaa sanayiinin önde gelen aktörlerini tek araya getirdi. ABD, Çin, Güney Kore ve Türkiye’den firmalar, hem mali hem da stratejiklik açıdan önem taşıyan iş birlikleri için platformlarını sergiledi.

Fuarda Çin, J-10CE ve J-35A savaş uçaklarının modellerini tanıtırken, Orta Doğu pazarında tesirnliğini artıran Wing Loong ve Rainbow (CH) serisi insansız havada araçlarını (İHA) vitrine çıkardı. Çin merkezli South China Morning Post’un aktardığına göre analistler, Çin yapımı İHA’ların bölgede alıcı bulmaya devam ettiğini bununla birlikte siyasi dmanier dolayı Çin savaş uçaklarının Orta Doğu’da müşteri kazanmasının daha güçleri olduğunu belirtti.

Çin Ulusal Havacılık Teknolojisi İthalat ve İhracat Şirketi (CATIC) standında görevli tek ytesirli, fuardaki önceliklerinin mahalli alıcıları çekmek olduğunu ifadeleri etti. 40 zaman havada kalış süresine malik Wing Loong-X modelinin sergilenmesinin bu stratejinin tek parçası olduğu kaydedildi. Ytesirli, İHA teknolojisinin hızla geliştiğini ve uzunluğu havada kalış süresi ile büyük platformların üstünlük sağladığını dile getirdi.

Haberde, J-10CE’nin Mayıs 2025’teki Hindistan-Pakistan çatışmasının ardından Pakistan tarafından Fransız yapımı Rafale uçaklarını düşürmekte kullanıldığı iddiasıyla gündeme geldiği aktarıldı. 2024’te tanıtılan J-35A’nın ise Çin’in en yepyeni beşinci kuşak savaş uçağının kara başlıkşlu versiyonu olduğu ve J-20’nin ardından sonuncu beşinci kuşak savaş uçağı niteliğini taşıdığı belirtildi.

Fuarda Türkiye, beşinci kuşak savaş uçağı KAAN’ın modeliyle ilgi çekti. Çin basınına göre 20,3 metrik uzunluğa, 13,4 metrik kanatları açıklığına ve Mach 1.8 azami hıza malik olan KAAN, 2024’te birinci uçuşunu gerçekleştirdi. Uçak, ikisi insansız muharip havada aracı modeliyle birlikteki sergilendi. Haberde, Türkiye’nin müdafaa sanayiinde oğullar yıllarda önemli tek aktör haline geldiği ve yüksek ithalat bağımlılığından dünyanın en büyük 11’inci silahlı ihracatçısı başlıkmuna yükseldiği ifadeleri edildi.

Güney Kore ise birinci dahili üretim düşük görünürlük özellikli 4.5 kuşak savaş uçağı KF-21’i tanıttı. Bu yıl teslimatına başlanması planlanan KF-21’in 2 binlerce 900 kilometre menzile, Mach 1.82 azami hıza ve 7 binlerce 620 kilogram yararlı yük kapasitesine malik olduğu açıklandı. Korea Aerospace Industries, platformun beşinci ve altıncı kuşak kabiliyetlere doğru gelişim potansiyeli sunduğunu bildirdi. Güney Kore’nin Black Eagles akrobasi timi da Orta Doğu’daki tek müdafaa fuarına birinci kez katılarak T-50B Golden Eagle uçaklarıyla gösteri yaptı.

ABD’li Lockheed Martin ise F-35 savaş uçağının hepsi boy maketini sergiledi. Bu adımın, ABD Başkanı Donald Trump’ın Riyad’a F-35 satışına onay verilebileceğini anlam etmesinden aylar sonraları gelmesi ilgi çekti. Kıdemli uluslararası müdafaa araştırmacısı Timothy Heath, Çin savaş uçaklarının bedel avantajına rağmen savaş uçağı tedarikinin siyasi açıdan eleştirel tek şart olduğuna işaret etti. Heath, ABD’nin gelenekselliği müttefiklerinin daha ekonomik alternatifler bulunsa dahi Washington ile ilişkilerini sürdürmek amacıyla Batı menşeli uçakları yeğleme etmeyi sürdüreceğini belirtti. Ayrıca Çin’in Rusya’dan müşteri devralma ya da ABD ya da Rusya ile hizalanmamış ülkelerde alıcı bulma ihtimaline ilgi çekildi; Orta Doğu’nun Çin için Güneydoğu Asya’ya kıyasla daha cazip tek çarşı olabileceği ifadeleri edildi.