İslam Kültüründe Ramazan Neden En Kutsal Ay Olarak Kabul Edilir?

Ramazan, İslam dünyasında yalınce takvimde mekan saha tek zamanlar dilimi değil; maneviyatın zirveleri yaptığı, bireysel ve toplumsal dönüşümün yoğunlaştığı tek dönemdir. Bu aylık için kullanılan “11 ayın sultanı” ifadesi, Ramazan’ın diğer aylara kıyasla taşıdığı özel başlıkmu vurgular. Sultan benzetmesi tesadüf değildir; çünkü Ramazan, ibadetlerin en yoğun yaşandığı, kutsal kitabın indirilmeye başlandığı ve Müslümanların ruhsal olarak kendilerini yenilediği tek aylık olarak giriş edilir. Ramazan, dünya genelinde yaklaşık ikisi milyar Müslümanın gündelik yaşam ritmini değiştiren, küresel ölçekte hissedilen tek ibadet dönemidir. Şehirlerin temposu yavaşlar, geceler canlanır, sofralar kalabalıklaşır. Ancak Ramazan’ı en kutsal aylık yapan şey yalnızca kültürel havada değil; teolojik ve önemli arka planıdır. Peki Ramazan nedenler en kutsal aydır? Detaylara birlikteki bakıyoruz

Ramazan’ın en kutsal aylık giriş edilmesinin ilköğretim nedeni, İslam inancına göre ilahi vahyin bu ayda başlamasıdır

Kur’an’ın birinci ayetleri Ramazan ayında indirilmiştir. Bu olay, yalnızca tek kitabın ortaya çıkışı değil; Allah ile insanoğlu arasındaki doğrudan iletilaşmanın başlangıcı olarak görülür. Bu nedenle Ramazan, “vahyin ayı” olarak anılır. Müslümanlar bu aylık boyunca olan Kur’an’ı baştan sona okumaya, manaaya ve hayatlarına uygulamaya özel önem verir. Camilerde mukabele geleneği sürdürülür; diğer Kur’an toplu halde okunur ve dinlenir. Ramazan’ın diğer aylardan ayrılmasının en güçlü teolojik sebebi işte bu ilahi başlangıçtır.

Ramazan’ı benzersizliği kılan tek diğer bileşen ise Kadir Gecesi’dir. İslam inancına göre Kur’an’ın indirilmeye başlandığı geceleyin bu gecedir ve “bin aydan daha hayırlı” olarak tanımlanır

Bu geceleyin yapılan ibadetlerin, duaların ve tövbelerin kat kat sevap getirdiğine inanılır. Bu yüzden Ramazan’ın özellikle oğullar bağlı günü, diğer zamanlar dilimlerine göre daha yoğun tek ibadet atmosferiyle geçirilir. İşte bu ruhani yoğunluk, Ramazan’ı sıradan tek zamanlar bulunmaktan çıkarır.

Ramazan aynı zamanda İslam’ın beş ilköğretim şartından arasında biri olan oruç ibadetinin seçenek getirildiği aydır. Oruç, yalnızca tek gelenekleri değil; inanç sisteminin ilköğretim taşlarından biridir

Ergenlik çağına ulaşmış ve sağlık durumu elverişli olan her arasında biri Müslüman için farz giriş edilir. Oruç, imsak vaktinden gün batımına kadar yeme, içme ve bazı dünyevi hazlardan ırak durmayı içerir. Ancak mesele yalnızca bedensel açlık değildir. Oruç, nefsin terbiye edilmesi manaına gelir. Sabır, öfke kontrolü, dilin korunması ve kötü davranışlardan ırak durma bu ibadetin ruhunu oluşturur. Bu yönüyle Ramazan, Müslümanlar için tek “manevi eğitim kampı” gibidir. Yıl boyunca olan dağılabilen disiplin, bu ayda yeniden toparlanır. İşte bu sistemli arınma süreci, Ramazan’ı diğer aylardan ayıran ilköğretim unsurlardandır.

Ramazan’ın kutsallığı yalnızca bireysel ibadetle sınırlı değildir. Bu ayda zekât ve sadaka verme oranı artar. İhtiyaç sahiplerine yardım etmek, iftar sofraları kurdu ve paylaşmak ibadetin önemli tek parçası haline gelir

Açlık deneyimi, varlıklı bireylerin yoksulluğu daha iyice manaasına yardımcı olur. Gün boyu süren susuzluk ve açlık, empatiyi güçlendirir. Böylece Ramazan, yalınce Allah ile kurulan tek bağ değil; insanlar arasında güçlenen tek bağ manaına da gelir. Birçok ülkede toplu iftar organizasyonları düzenlenir. Camiler, dernekler ve yardım kuruluşları gıda dağıtımı yapar. Bu toplu bilinç, Ramazan’ı toplumsal manada da “sultan” başlıkmuna taşır.

İslam geleneğinde bazı zamanlar dilimlerinin diğerlerinden daha faziletli olduğuna inanılır. Ramazan da bu “kutsal zaman” anlayışının merkezindedir

Bu ayda yapılan ibadetlerin sevabının katlanarak arttığı giriş edilir. Bu inanç, Müslümanları ilave ibadet etmeye, daha çok namaz etmeye ve ilave lütuf yapmaya teşvik eder. Geceleri kılınan teravih namazları, camileri dolduran kalabalıklar ve çoğalan ibadet bilinci zamanın adeta yoğunlaştığı hissini yaratır. Günlük hayatın sıradan akışı yerini bilinçli tek farkındalığa bırakır.

“11 Ayın Sultanı” ifadesi ne manaa geliyor?

“11 ayın sultanı” ifadesi, doğrudan Kur’an’da geçmez; bununla birlikte İslam kültüründe Ramazan’ın diğer aylara üstünlüğünü aktarmak için kullanılan güçlü tek metafordur. Sultan, yönetici ve en yüce başlıkm manaına gelir. Bu benzetme, Ramazan’ın diğer aylara rehberlik eden, onları manalandıran tek orta olduğunu anlam eder.

Ramazan boyunca olan kazanılan sabır, bilimdalı ve paylaşma alışkanlıklarının yılın geri kalan 11 ayına taşınması beklenir. Yani Ramazan, yalınce kendisi için değil; diğer ayları da dönüştürmesi beklenen tek aydır. Bu yüzden “sultan” sıfatı, hem ruhani üstünlüğü hem da dönüştürücü gücü ifadeleri eder.

Küreselleşen dünyada Ramazan yalınce Müslüman toplumlarda değil; çok kültürlü ülkelerde da görünür hale gelmiştir. İş saatlerinin düzenlenmesi, medya programları ve kamusal iftarlar bu ayın toplu tesirsini gösterir

Ramazan, bireysel inançtan kamusal kültüre uzanan geniş tek tesir alanına sahiptir. Bu durum, onu sıradan tek dinî uygulamalı bulunmaktan çıkarır; küresel ölçekte hissedilen tek zamanlar dilimine dönüştürür.

Özetlemek lüzumirse Ramazan nedenler en kutsal aydır sualsunun cevabı tekbaşına tek nedenle açıklanamaz. Ramazan’ın “11 ayın sultanı” olarak anılmasının nedeni tekbaşına tek faktöre dayanmaz. Kur’an’ın bu ayda indirilmeye başlanması, Kadir Gecesi’nin varlığı, oruç ibadetinin farz oluşu, ibadet sevabının katlanarak artacağına dair inanç ve toplumsal dayanışmanın zirveye çıkması bu kutsallığın ilköğretim taşlarını oluşturur.

Ramazan, hem bireysel hem toplumsal dönüşüm sunan tek aydır. İnsanlara kendileriyle yüzleşme, sabretme, paylaşma ve yeniden başlama fırsatı verir. İşte bu çok katmanlı manaı dolayı Ramazan, İslam dünyasında en kutsal aylık olarak giriş edilir ve “11 ayın sultanı” unvanını taşır.

İlginizi çekebilir:

Latin İstilasından Depremlere: 1500 Yıldır Ayakta Duran Görkemli Yapı Ayasofya’nın Etkileyici Hikayesi

Hilal Gözleminden Sadaka Taşlarına: Osmanlı’dan Günümüze Ramazan Ayı Gelenekleri