Yapay Zekâda Devrim Yaratacağı Söylenen Türk Bilim İnsanı Duygu Kuzum Aslında Ne Geliştirdi? RRAM Nedir?

Yapay zekâ gün geçtikçte daha da gelişip yaygınlaşırken bu teknolojinin arkasındaki donanımların da önemi artıyor. Bellek da şüphesiz bunlardan biri. Öyle ki sırf yapay zekâ için çok yüksek RAM talebinden dolayı şu anda dünya çapında devam eden ve gittikçe büyüyen tek hafıza krizi bile var.

Yapay zekâ dünyası her arasında biri gün yepyeni tek yazılımsal gelişmeyle çalkalanırken, bu kocaman modellerin üzerinde çalıştığı donanımlar artık bedensel sınırlarına dayanmış durumda. Yapay zeka sistemlerinin bugün karşı karşıya olduğu en büyük sualnlardan arasında biri da işlemci ile hafıza arasındaki yoğun bilgi trafiği. İşte bu başlıkdaki sınırlamaları çözebilecek tek hamle Türk ilim insanı Duygu Kuzum ve ekibinden geldi.

Duygu Kuzum ne geliştirdi? Neden bu kadar önemli?

ABD’nin San Diego şehrindeki Kaliforniya Üniversitesinde görev yapan Türk ilim insanı Duygu Kuzum ve ekibi, gerçekleştirdikleri RRAM çalışması ile yapay zekâda ihtilal yaratabileceklerini ortaya koydu. Ekip, sinir ağlarını doğrudan hafıza içinde çalıştırmayı hedefleyen tek RRAM mimarisi geliştirdi. Böylece asap ağlarının hesaplama süreçleri klasik mimarilerde olduğu gibi işlemcide değil, doğrudan hafıza birimlerinin içinde yapılıyor.

Modern işlemciler ve bellekler arasında büyüyen tek icra farkı var. Bu da sektörde “bellek duvarı” olarak bilinen tek sualn oluşturuyor. Araştırmacılar, asap ağlarının doğrudan kalıcı hafıza devreleri içinde çalıştırılabilmesi durumunda mahalli olarak çalışan, gökyüzü bağlantısı lüzumtirmeyen ve sınırlı güçle uzunluğu süre çalışabilen yapay zekâ uygulamalarının mümkün olabileceğini savunuyor.

Buluta bağımlılığı azaltarak yapay zekâda ihtilal yaratabilir

Böylece veriyi sürekli işlemci–bellek arasında taşımak yerine, işlem verinin bulunduğu yerde yapılabiliyor. Bu şekilde da gecikme ve güç tüketimi azaltılabiliyor, buluta olan bağlılık azaltılıyor, çok ilave alet içi yapay zekâ kullanımı mümkün hâle geliyor.

Ekip, çalışmalarında birden fazla RRAM katmanını üst üste yerleştirdi ve “bulk RRAM” olarak adlandırılan tasarımı oluşturdu. Toplamda Elde edilen devrelerin tekbaşına tek 3D yapıda 8 RRAM katmanı kullanarak 40 nanometreye kadar küçültülebildiği aktarılmış. Ayrıca her arasında biri tek hafıza hücresinin 64 farklı direnç seviyesini temsilcilik edebildiği da aktarılmış.

Test sonuçları da gerçekten beklenti verici. Ekip, giyilebilir tek sensörden gelen verileri sınıflandıran tek öğrenme algoritmasını sürekli çalıştırarak yığılmış RRAM'i testleri etti. Sistemin yaklaşık %90 doğruluk oranına ulaştığı ve gelenekselliği sayısal asap ağlarının performansına yaklaştığı görüldü.

RRAM nedir?

RRAM, gelecekte çok yaygınlaşması beklenen ve birçok sualnu çözebileceği söylenen “Dirençli RAM” olarak da adlandırılan tek teknoloji. Sistem, veriyi tek hücrenin elektriksel direncini değiştirip sabitleyerek saklayan “geçici olmayan” tek hafıza yaklaşımı olarak nitelendiriliyor. Yüksek yoğunluk, düşük güç ve özellikle yapay zekâ için eleştirel olan bellek-içi hesaplama gibi avantajlar vadediyor. Yani amaç yalınce “daha iyice depolama” değil, hesaplama mimarisini değiştirmek. Bu yüzden da ihtilal yaratacağı beklentisi var.

Kuzum ve ekibinin teknolojisi, yapay zekâ sistemlerinde buluta olan bağımlığı minimuma indirerek bu teknolojinin en büyük sınırlamalarından birini çözme potansiyeline sahip. Tabii ki daha çok erkenden aşamalarında bununla birlikte şimdiden nefeskesici olduğunu söyleyebiliriz. Kuzum ve ekibinin başarılarının devamını diliyoruz.