Tesla olayı sonrası otonom yasa geliyor

İstanbul trafiğinde geçtiğimiz günlerde yaşanan ve otopilot modundaki bir Tesla aracın ters yöne girmesiyle gündeme gelen olay sonrası hükümet harekete geçti. Trafikte giderek daha sık görülmeye başlayan otonom araçlar için yasal altyapı çalışmaları hızlandırıldı. Türkiye Gazetesi muhabiri Esma Altın tarafından aktarılan bilgilere göre hazırlanan yeni kanun teklifi taslağı otonom ve tam otonom araçların trafiğe çıkışını sıkı şartlara bağlamayı hedefliyor. Düzenleme yalnızca test süreçlerini değil kullanım ve denetim mekanizmalarını da kapsayan kapsamlı bir çerçeve sunuyor. Bu adımın temel amacı otonom sürüş teknolojilerinin oluşturabileceği riskleri kontrol altına almak ve trafikte güvenliği artırmak olarak değerlendiriliyor.

YOAK sistemi ile araçlar sürekli izlenecek

Yeni taslağa göre her yetkilendirilmiş otonom araç YOAK adı verilen Yetkilendirilmiş Otonom Araç Kuruluşu tarafından yönetilecek. Bu kuruluşların araçların çalışmasını izleme ve gerekli durumlarda müdahale etme sorumluluğu üstleneceği belirtiliyor. Otonom araçların trafiğe açık alanlarda test edilmesi veya kullanılması için İçişleri Bakanlığı tarafından yetkilendirilmesi zorunlu olacak. Yetkilendirme olmadan trafiğe çıkan araçlar veya bu sürece izin veren kişiler hakkında yaptırım uygulanacak. Taslağa göre bu kurala uymayan sürücülere veya yetkililere 120 gün adli para cezası verilmesi öngörülüyor. Böylece otonom araç kullanımının rastgele denemelerle değil belirli prosedürlerle ilerlemesi amaçlanıyor.

Kara kutu zorunluluğu ve ağır cezalar geliyor

Taslak düzenlemede otonom araçlar için veri kaydı konusu kritik bir başlık olarak öne çıkıyor. Yeni dönemde araçların mevzuata uygun şekilde bilgi depolayabilen bir veri kaydedici ile donatılması zorunlu hale getirilecek. Bu sistem otonom araçların bir nevi kara kutu taşıması anlamına geliyor ve kazaların araştırılmasında önemli rol oynayacak. Dijital formatta toplanan verilerin en az 3 yıl boyunca saklanması şartı getiriliyor. Kaydedilen verilerin silinmesi veya değiştirilmesi durumunda 200 bin lira idari para cezası uygulanacağı belirtiliyor. Ayrıca bakım yükümlülüğünü yerine getirmeyen kişi veya kuruluşlara 80 bin liradan başlayan cezalar kesileceği ifade ediliyor. Bu düzenleme ile hem sürüş güvenliğinin artırılması hem de otonom sistemlerin denetlenebilir hale getirilmesi hedefleniyor.

Alkollü sürücüye sıfır tolerans uygulanacak

Taslağın en dikkat çeken maddelerinden biri otonom sürüş modunda bile sürücü sorumluluğunu ortadan kaldırmaması oldu. Araç otonom modda olsa bile sürücünün alkollü veya uyuşturucu etkisi altında bulunması suç sayılacak. Bu yaklaşım sürücünün tamamen sorumluluktan kaçmasını engelleyen net bir kural olarak değerlendiriliyor. Olası kazaların araştırılması ve teknik incelemelerin yürütülmesi için İçişleri Bakanlığı bünyesinde Bağımsız Olay İnceleme Birimi kurulması planlanıyor. Trafik kurallarına uymayan tam otonom araçlar için 30 gün süreyle trafikten men cezası uygulanacağı belirtiliyor. Ölümle sonuçlanan bir kazaya asli kusurlu olarak karışan otonom araçların işletme izinlerinin süresiz iptal edilmesi ise taslağın en ağır yaptırımlarından biri olarak öne çıkıyor. Türkiye’nin bu düzenleme ile otonom araçların kontrolsüz şekilde yaygınlaşmasının önüne geçmek istediği görülüyor.