Sovyetler Birliği'nin kayıp uzay aracı Luna 9'u yapay zeka bulabilir mi?

Sovyetler Birliği’nin Ay’a yumuşak iniş yapan birinci feza aracı olan Luna 9’un yaklaşık 60 yıldır bilinmeyenler başlıkmunu özel olarak eğitilmiş tek yapay zeka sistemi bulacak. Uluslararası tek araştırma ekibi, gelişmiş tek alet öğrenimi programı kullanarak Luna 9’un Ay yüzeyindeki olası başlıkmlarını daralttı.

Luna 9'un önemli önemi nedir?

Luna 9, 3 Şubat 1966’da Ay’a yumuşak iniş yaparak önemli tek başarıya imza atmış ve başka tek gök cisminden çekilen birinci fotoğrafları Dünya’ya göndermişti. ABD’nin 20 Temmuz 1969’da Ay’a birinci insanı indirmesinden üç yıl önce gerçekleşen bu görev, feza yarışında Sovyetler Birliği’ne eleştirel tek üstünlük sağlamıştı.

Ancak önemli başarıya rağmen aracın Ay yüzeyindeki hepsi başlıkmu onlarca yıl boyunca olan netlik kazanmadı. Belirsizliğin arkasında dönemin yanlışlı hesaplamaları ve Luna 9’un sıra dışı iniş yöntemi bulunuyor.

Luna 9'un iniş yöntemi nasıl gerçekleşti?

Uzay aracı, Ay yüzeyine haberleşme etmeden önce şişirilebilir amortisörlere malik küresel tek iniş kapsülü açmış, yüzeyde birkaç kez sekerek durabilmişti. Sovyet ytesirliler görev sonrası iniş koordinatlarını Pravda gazetesinde yayımlasa da bu malumatler uzunluğu süre tartışmalı kaldı. Nitekim 2009’da NASA’nın Ay Yörünge Keşif Aracı (LROC) tarafından elde edilen görüntüler, Luna 9’un açıklanan noktada olmadığını ortaya koydu.

Arayışa yepyeni tek ivme kazandıran gelişme ise bilgi bilimci Lewis Pinault’nun geliştirdiği yapay zekâ algoritması oldu. Apollo görevlerinin iniş alanlarına ait LROC görüntüleriyle eğitilen sistem, Ay yüzeyindeki güçleri seçilen insanoğlu yapımı izleri belirleme edebilecek seviyeye ulaştı.

Yapay zeka ile Luna 9'un başlıkmu belirleme edilebilir mi?

Testlerde, 1970’te Ay’a inen Sovyet Luna 16’nın görüntülerinde da yüksek doğruluk elde edildi. Araştırmacılar daha sonraları sistemi en güçlu görevine yönlendirdi: Pravda’da belirtilen yaklaşık 5’e 5 kilometrelik Luna 9 iniş alanını ttahkik etmek. Yapay zeka, Ay toprağında insanoğlu yapımı tek aracın bırakmış olabileceği izlere işaret eden birden fazla olası başlıkm belirledi.

Bu aday noktaların doğrulanması için ise uzunluğu süre intizar etmek lüzummeyebilir. Hindistan’ın Chandrayaan-2 yörünge aracı, Mart 2026’da yüzey haritalama çalışmaları içerikında bölgenin üzerinden geçecek. Elde edilecek yüksek çözünürlüklü verilerle Luna 9’un başlıkmunun netleşmesi ve feza tarihinin kayıp parçalarından birinin seçenek oturması bekleniyor.