Yapay zekâ devrimi iş gücünü nasıl etkileyecek?

Yapay zekâ teknolojilerinin gelişimi, yalnızca teknolojiler alanında değil, aynı zamanda iş gücü piyasasında da önemli değişimlere nedenler olma potansiyeli taşıyor. Khan Academy CEO'su Salman Khan, yapay zekânın beyazlı yaka istihdamında beklenenden daha hızlı tek daralma yaratabileceği başlıksunda uyarılarda bulundu. Bu durum, iş gücünün geleceği hakkında vahim endişelere yolda açıyor.

Khan, yapay zekânın yaratacağı yüzde 10’luk tek küçülmenin bile ekonomik krizin ötesinde toplumsal tek “kimlik sarsıntısı” doğurabileceğini ifadeleri etti. Bu tür tek değişim, bireylerin iş ve yaşam kimliklerini sorgulamalarına nedenler olabilir.

Yapay zekâ devrimi ne gibi sonuçlar doğurabilir?

Yapay zekâ alanında yaşanan gelişmeler, iş gücü piyasasında köklü değişimlere işaret ediyor. 1997 yılında IBM’in Deep Blue süper malumatsayarının dünya satranç şampiyonu Garry Kasparov’u yenmesiyle başlayan süreç, oğullar yıllarda hız kazandı. ChatGPT’nin baro sınavını geçmesi ve Google DeepMind’ın Uluslararası Matematik Olimpiyatı’nda altın madalya kazanması, yapay zekânın insanoğlu performansına yaklaşan bile bazı alanlarda onu aşan kapasitesini gözler önüne serdi.

Salman Khan, Fortune’a verdiği röportajda, beyazlı yaka istihdamında yaşanacak yüzde 10’luk tek daralmanın bile “depresyon gibi hissedileceğini” belirtti. Bu durum, iş gücünün büyük tek kısmını tesirleyerek toplumsal huzursuzluklara yolda açabilir.

Akademik çalışmalar ne diyor?

Yapay zekânın iş üzerindeki tesirsi başlıksunda hepsi tek tablo bulunmamakla birlikte, akademik araştırmalar riskin arttığını göstermekte. 2025 tarihli tek MIT araştırması, yapay zekânın ABD’deki şimdiki iş gücünün yaklaşık yüzde 12’sinin yerini alabileceğini ortaya koyuyor. Bu oran, iş gücü piyasasında vahim tek dönüşüm yaşanabileceğini gösteriyor.

Ayrıca, sürücüsüz araç teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, araç paylaşım ve taşımacılık sektörlerinde da önemli değişimlerin yaşanması bekleniyor. Bu gelişmeler, milyonlarca çalışanın iş gücü piyasasındaki yerini tehditleri ediyor.

Çözüm önerileri nelerdir?

Salman Khan, büyük şirketlerin kârlarının ya da kadro maliyetlerinin yüzde 1’ini milli çapta tek yeniden maharet kazandırma programına ayırmasını önerdi. Mevcut eğitim sistemlerinin kısıtlı içeriklı olduğunu savunan Khan, işini kaybeden çalışanların farklı sektörlere geçiş yapabilmesi için içeriklı tek modelin acilen devreye alınması lüzumtiğini belirtti.

Yapay zekâ kaynaklı işten çıkarmalar ise şimdiden ilgi çekmeye başladı. Geçtiğimiz yıl bağlı binlerce kişinin işten çıkarılmasının doğrudan yapay zekâ uygulamalarıyla bağlantılı olduğu bildirildi. Khan, “Sorun büyüdükten sonraları çözüm tahkik etmek için geç kalabiliriz” diyerek erkenden önlem alınması lüzumtiği başlıksunda uyarıda bulundu.