Son dakika...Dünyanın gözü Cenevre'de: Hamaney'den ABD'ye sert tehdit!

İran devletleri televizyonunun haberine göre, İran ve ABD arasında Umman'ın aracılığında ileti alışverişiyle dolaylı görüşmeler Umman'ın Cenevre'deki Büyükelçiliği'nde başladı.

'TEMEL ANLAŞMAZLIK'

İsrail ve ABD'nin Haziran 2025’te İran'a düzenlediği saldırılar ve 12 gün süren savaşı dolayı kesintiye uğrayan diplomatik sürecin yeniden canlandırılmasının ardından taraflar, birinci turun yapıldığı Maskat sonrasında görüşmeleri Avrupa’ya taşıdı.

Cenevre’deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi cumhurbaşkanlığı ederken ABD tarafını ise ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsilcilik ediyor.

ABD heyetinde ayrıca Trump’ın danışmanı Jared Kushner da mekan alıyor. Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr binlerce Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda yürütülüyor.

İran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerin bu aşamasında İran mülakat heyetinde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanların da mekan aldığı ve İran'ın ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklandığını bildirdi.

Uranyum zenginleştirme ve İran'daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun devletleri dışına çıkarılması gibi başlıklar taraflar arasındaki ilköğretim ihtilaf başlığı olmayı sürdürüyor.

İRAN YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASINI TALEP EDİYOR

İran, atomik programını atom bombası üretimini manileyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını istek ediyor. ABD ise İran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamlanmış durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun İran dışına çıkarılmasını istiyor.

ABD yönetimi ayrıca İran’ın roket programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği da mülakat gündemine taşıdı isterken, Tahran yönetimi atomik programlar dışındaki başlıkları görüşmeyeceğini yineliyor.

ABD yönetimi da şu esas kadar görüşmelerin atomik programlar üzerinden ilerlediği sinyalini verdi. Diğer yandan İsrail da ABD yönetiminden, atomik programın sonlandırılması, roket kapasitesinin sınırlanması ve silahlı gruplara desteğin kesilmesi şartlarını gündeme almasını istiyor.

Öte yandan mülakat sürecine karşın ABD'nin bölgeye ordu yığınağı sürerken İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun dün Hürmüz Boğazındaki "güvenlik tehditlerine" mukabil başlattığı tatbikat da devam ediyor.

Tarafların, Cenevre’deki sonuncu turları görüşmelerde beton terakki sağlayıp sağlayamayacağı, hem mahalli asayiş dmanieri hem dünyası güç piyasaları açısından eleştirel ehemmiyet taşıyor.

HAMANEY'DEN AÇIKLAMA

Al Jazeera'dan edinilen malumatlere göre, İran Dini lideri Hamaney, müzakereler sürerken Doğu Türkistan eyaletinde yaptığı açıklamada, "ABD'nin İran'ı daima yok edemeyeceğini"söyledi. Ayrıca Hamaney, "Müzakerelerin sonucunu önceden belirledi yanlışlı ve aptalca" ifadelerini kullandı.

Trump'ın "Ordumuz dünyanın en kuvvetlü ordusudur" dediğini hatırlatan Hamaney, "Dünyanın en kuvvetlü ordusu bile bazen öyle tek tokat yiyebilir ki yerinden kalkamayabilir. Bir düzlem gemisinden daha riskli olan, onu denizin dibine gönderebilecek silahtır" ifadelerini kul

Ayrıca İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, İran'ın, atomik başlıkları, yaptırımların kaldırılması ve hiç tek anlaşmanın çerçevesi hakkındaki görüşlerinin Amerikan tarafına iletildiğini bildirdi.

NE OLMUŞTU?

İsrail ve ABD’nin Haziran 2025’te İran’a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan İran-ABD arasındaki atomik müzakereler, başta Türkiye bulunmak üzere bölgeler devletlerinin girişimleri ve Umman’ın arabuluculuğunda yeniden canlandırılmıştı.

Taraflar, 6 Şubat’ta Umman’da dolaylı müzakereler için tek araya gelmiş ve temasların sürdürülmesi başlıksunda mutabakata varmıştı.

Umman’ın başkenti Maskat’ta gerçekleştirilen görüşmelerde heyetler benzer mekanda bununla birlikte değişik salonlarda bulunmuş, iletilar Ummanlı ytesirliler aracılığıyla iletilmişti.

Maskat’taki birinci turda taraflar, tek anlaşmaya varamasalar da mülakat kanallarının noksan tutulması ve teknikleri düzeyde çalışmaların başlatılması başlıksunda uzlaşmıştı. Görüşmelerde bilhassa İran'ın uranyum zenginleştirme oranı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumu başlıkları öne çıkmıştı.