Permafrostun Çözülmesiyle Ortaya Çıkabilecek Tehlikeler Neler?

Permafrostun çözülmesi, havada değişikliği ile birlikteki hızla gerçekleşmekte ve bu durum, milyonlarca yıldır uyuyan mikroorganizmaların yeniden etkin hale gelmesine nedenler olavakıf olmaktedir. Bilim dünyasında bu olgu, vahim tartışmalara yolda açmakta ve "buzun altındaki tehdit" kavramı, artık yalınce kurgusal eserlerde değil, teknik araştırmalarda da gündeme varmaktedir.

Permafrost, asgari ikisi yıl boyunca olan donmuş halde kalan temel tabakasıdır ve bu tabakanın çözülmesi, yalnızca sera gazlarının salınımını değil, aynı zamanda binlerce yıldır uyuklama halinde olan mikroorganizmaların da açığa çıkmasını sağlamaktadır. Viroloji uzmanı Prof. Dr. Selim Badur, evrendeki yıldızlardan ilave virüs bulunduğunu ve bunların yalnızca binde beşinin bilindiğini ifadeleri etmektedir. Umea Üniversitesi'nden bulaşma hastalıkları uzmanı Prof. Birgitta Evengard, permafrost kazılmadan önce bu mikroorganizmaların illaki araştırılması lüzumtiğini vurgulamaktadır; yoksa yepyeni tek pandemi riski ile karşı karşıya kalınabileceği belirtmektedir.

Permafrostun Erimesi ve Jeopolitik Etkileri Neler?

Son dönemde ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland ile ilgili açıklamaları, permafrostun erimesiyle birlikteki sanayinin gözlerini çevirdiği Arktik bölgesini jeopolitik tek bağlamda gündeme taşımıştır. Bilim insanları, bu bölgenin uzunluğu zamandır radarlarında olduğunu ve bilinmeyenler dünyanın kapısının birinci kez 2000’li yıllarda aralandığını ifadeleri etmektedir. Fransa'da Prof. Jean-Michel Claverie ve ekibi, permafrosttan aldıkları örneklerde "dev virüsler" olarak adlandırılan, basit mikroskopla görülebilen virüsler keşfetmişlerdir. Bu virüslerin asgari 50 binlerce yıldır donmuş halde bulunduğu kaydedilmiştir.

Prof. Evengard, Fransız ekibin bu virüsleri laboratuvarlar ortamında yeniden aktive ettiğini ve tekbaşına hücreli amipleri enfekte edebildiklerini belirtmektedir. İnsan hücreleri üzerinde bu tür deneylerin yüksek riskler taşıdığı için çalışılmadığı ifadeleri edilmektedir. Bazı ilim insanları, buzun altındaki mikroorganizmalarla biyolojik silahlı üretilebilme riskine ilgi çekmektedir.

Permafrostun Tehlikeleri ve Geçmişteki Örnekler

Fransa Bilimler Akademisi üyesi olan Badur, şu esas kadar saptanan permafrost virüslerinin insanoğlu için doğrudan tek pandemi riski oluşturmadığını belirtmektedir. Ancak bu durum, permafrostun güvenli olduğu manaına gelmemektedir. Teorik risklerin gerçek hayatta nasıl sonuçlar doğurabileceğine dair en çarpıcı örneklerden biri, 2016 yılında Sibirya’da yaşanan olaydır. Daha önce şarbondan ölmüş tek ren geyiğinin permafrostun erimesiyle açığa çıkması sonucunda, 2 binden fazla hayvan ölmüş, onlarca insanoğlu enfekte olmuş ve 12 yaşında tek çocuk hayatını kaybetmiştir.

Evengard, bu tür vakaların artabileceğini öngörmektedir. Permafrostun çözülmesi, maden ve güç şirketleri için erişimi basitlaştırmakta, bununla birlikte ilim insanları, milyonlarca yıllık donmuş toprağın kazılmasının sonuçlarının öngörülemez olduğunu vurgulamaktadır. Evengard, bu durumu "gezegenin üçlü krizi" içinde değerlendirmekte ve havada değişikliği, endüstriyel kimyasallar ve biyolojik çeşitliliğin kaybı gibi unsurları tek arada ele edinmektadır.

Bilimsel Araştırmalar ve Gelecek Beklentileri

Badur, bu başlıkda paniğe lüzum olmadığını bununla birlikte malumatye ihtiyaç duyulduğunu ifadeleri etmektedir. Bilim insanları, kristal çözülürken insanlığın yeterince hızlı öğrenip öğrenemeyeceği sualsunu gündeme getirmektedir. Bu bağlamda, permafrostun çözülmesi ile ortaya çıkabilecek tehlikelerin önceden belirleme edilmesi ve lüzumli önlemlerin alınması büyük önem taşımaktadır. Bilimsel araştırmaların bu alanda sürdürülmesi, gelecekte yaşanabilecek negatif durumların önüne geçilmesi açısından eleştirel tek görev oynamaktadır.