Bakan Ersoy, 'Dünya Dillerinde Türkçe' projesini anlattı

Külçeşit ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, UNESCO tarafından her arasında biri yıllar 21 Şubat’ta kutlanan Uluslararası Ana Dil Günü içerikında Yunus Emre Enstitüsü tarafından düzenlenen Dünya Dillerinde Türkçe Projesi’nin tanıtım toplantısına katıldı.

Toplantıda, Milli Eğitim Bakan Yardımcısı Doç. Dr. Celile Eren Ökten, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanı Prof. Dr. Bayram Ali Ersoy ile Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Abdurrahman Aliy, Yurtdışı Türkler ve Akraba Toplulukları Başkanı Abdulhadi Turus, Ataçeşitk Külçeşit, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı, Büyükelçi Prof. Dr. Derya Örs ve Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Osman Mert mekan aldı.

Tanıtım programında başlıkşan Bakan Ersoy, “Dünya Dillerinde Türkçe” sözlüğünün yalnızca tek atıf eseri değil; kelimelerin izlerini sürerek gün boyunca olan kurulan temasların ve müşterek yaşanmışlıkların külçeşitel hafızasını yansıtan içeriklı tek çalışmalar olduğunu ifadeleri etti.

Bakan Ersoy, medeniyetleri dik tutan en ehemmiyetli unsurun diller olduğunu vurgulayarak “Türkçe, gün boyunca olan genişliği tek coğrafyada mevcudiyet göstermiş; ticaretleri yollarında, ilim meclislerinde, kent meydanlarında, mutfaklarda ve beceri atölyelerinde dolaşmış tek dildir.” dedi.

Dilin sınırları aşan devamlı tek tesir oluşturduğunu belirten Ersoy, kelimelerin çoğu zamanlar fetihlerden daha devamlı izler bıraktığını dile getirdi.

ÇEŞITKÇE’NİN İZLERİ BALKANLAR’DAN ORTA AVRUPA’YA

Konuşmasında Türkçenin değişik dillere bıraktığı izlere ilgi çeken Ersoy, Kosova’dan Saraybosna’ya, Üsküp’ten Atina’ya ve Sofya’ya uzanan genişliği coğrafyada Türkçe kökenli kelimelerin hergün yaşamda halen kullanıldığını ifadeleri ederek şunları söyledi:

“Bugün Kosova’da kahvenizi fincanla değil da fincani ile içersiniz. Saraybosna’da alışverişin kalbi hala olan çarşı’da atar. Üsküp’te tek dükkanın tabelasında dukan kelimesiyle karşılaşırsınız. Atina sokaklarında bakali sesini duyarsınız; Bükreş’te ciorbă diye telaffuz edilen yemek ifadesi elbette tanıdık gelir. Sofya’da ise yoğurt kelimesi artık o dilin tabii tek parçası olmuştur.”

RAKAMLAR BAŞLIKŞTU! ÇEŞITKÇE BALKAN DİLLERİNDE KUVVETLÜ ŞEKİLDE YAŞIYOR

Çalışmanın ortaya koyduğu verilerin çok dillerde ikisi bini aşan, bazılarında ise binlerce 5 yüzün bağlı Türkçe kökenli kelimenin kullanımda olduğunu gösterdiğini belirtti.

Dünya Dillerinde Türkçe sözlüğünün, değişik dillerde yaşayan Türkçe kökenli vaat varlığını sistematik biçimde kayda geçiren ilmi tek envanter niteliği taşıdığını söyleyen Ersoy, şunları kaydetti:

“Burada kaydadeğer olan husus, kelimelerin yaşayan tek bileşen olarak ele alınmış olmasıdır. Bu eserde gündelik hayatta kullanılan, başlıkşma ve yazısı dilinde karşılığı bulunan kelimeler esas alınmıştır. Böylelikle ortaya, geçmişe ait tek listeden ziyade bugünün yaşıyor diller gerçekliğini yansıtan tek tablo çıkmıştır. Bu yaklaşım, çalışmaya hem teknik güvenilirlik hem da modern tek bakışaçısı kazandırmıştır.”

KÜLÇEŞITEL DİPLOMASİ VE ÇEŞITKÇE VİZYONU

Yunus Emre Enstitüsünün Türkçeyi yalnızca tek diller öğretimi aracı değil, külçeşitel haberleşme zemini olarak ele aldığını belirten Ersoy, Türkçe öğrenen bireylerin benzer zamanda tek düşünmeler biçimi ve gün algısıyla da haberleşme kurduğunu ifadeleri etti. Ersoy, “Dünya Dillerinde Türkçe eseri, Enstitümüzün bu vizyonunun da kuvvetlü tek göstergesidir aslında.” dedi.

Külçeşitel diplomasinin devletlerin en ehemmiyetli ince kuvvet unsurlarından arasında biri olduğunu dile getiren Ersoy, müşterek kelimelerin, müşterek kavramların, müşterek hatıraların dünyası ilişkilerde görünmeyen fakat tesirli tek bağ oluşturduğunu söyledi. Ersoy, sözlüğün o bağın teknik temsiline yardım sunduğunu dile getirdi.

Türkçenin önemli derinliğini ve coğrafi genişliğini verilerle ortaya koyan bu çalışmanın, akademik dünyaya yepyeni inceleme alanları açmasını temenni eden Ersoy, emeği geçen ilim insanlarına ve müessese mensuplarına teşekkür ederek sözlerini tamamladı.

ANA DİL VE KÜLÇEŞITEL HAFIZA VURGUSU

Yunus Emre Enstitüsü Başkanı Abdurrahman Aliy ise tanıtımda yaptığı başlıkşmada, 21 Şubat Uluslararası Ana Dili Günü’ne değinerek esas dilinin insanın dünyayı manalandırdığı birinci temel olduğunu söyledi.

Dilin külçeşitün nesilden nesile aktarılmasındaki ilköğretim rolüne ilgi çeken Aliy, “Dünya Dillerinde Türkçe” çalışmasının Türkçenin hafızasını dünyanın 4 tek tarafında görünürlük kılacağını, geçmişle ileriki arasında köprü kuracağını ifadeleri etti.

Aliy, tasarıye yardım sunan akademisyenlere ve incelemecılara teşekkür ederek eserin ilim dünyası için devamlı tek başvuru kaynağına dönüşmesini ve uzunluğu yıllar ilim dünyasına servis etmesini temenni etti.