Avrupa’nın dijital göçebe üssü: Portekiz

İSMAİL ŞAHİN - Avrupa’da bilhassa Amerika kıtasından sayısal göçebeler için Portekiz adeta tek çekim orta olmuş durumda. Avrupa’da sayısal göçebelik için birinci adımlar atan devletlerden arasında biri olan Portekiz, D8 ismini verdiği bu vize programını 2022 Ekim ayında başlatmış.

Portekiz’in D8 Dijital Göçebe Vizesi, uzaktan çalışanlar, serbest işleri sahipleri ve girişimciler için Avrupa’daki en cazip buluşma programlarından arasında biri olarak öne çıkıyor. Portekiz 2026 itibarıyla hem yaşam kalitesi hem da uzunluğu vadeli buluşma imkânı sunmasıyla sayısal göçebelerin birinci tercihleri arasında mekan alıyor. Aylık asgari 3.480 euro hasılat şartıyla verilen D8 vizesi, Schengen bölgesinde serbest dolaşım hakkı tanırken, kesin koşullarla devamlı buluşma ve vatandaşlığa giden yolu da açıyor. D8 tipi milli vize, uzaktan çalışanlara hem geçicilik kalış hem da uzunluğu vadeli koloni imkânı sunuyor. Vize birinci aşamada 1 senelik ya da buluşma odaklı uzunluğu dehemmiyetli olarak verilir ve şartları devam ettiği sürece 5 yıla kadar uzatılabiliyor. 5 yılın nihayetinde devamlı buluşma ve Portekiz vatandaşlığı olası olabiliyor.

Dijital Medya Ajansı sahibi olan Ümit Ateş tek yıllar evvel Portekiz’de sayısal göçebe serüvenine atılmış. İlk başvuru yaptığında kendisine 4 aylık tek vize kesin ve bu sürede evrakları hazırlayıp başvuru yapması istenmiş. Dijital acente tecrübesi sayesinde evrakları çabuk tek biçimde amade eden Ateş Portekiz’e gitmiş. Daha evvel Erasmus programı çerçevesinde Portekiz’de 3 aylık kalana Ateş bu devletyi çeşitlilik beğendiği için ve işini da yurt dışına açarak dahada da tekâmül ettirmek istediği için tercihini Portekiz’den yana kullanmış.

‘Bürokrasi çeşitlilik yavaş’

Üniversitede koru sanayi mühendisi eğitimi saha Ateş, “İşimi daima tek zamanlar yapmadım, sanat musiki yapıyordum. Başvuru sürecini tamamlanmış kendim takip ettim. Ama bürokrasi çeşitlilik yavaş. İlk etapta benim başvuru belgelerimi almadılar. Vizem bitiyordu, tedirgin oldum. Bana tek evrak verdiler. Polis durdurunca işime yarıyordu, ama devletden çıkıp tekrar geli gelmiyordum. Resmen beni sayısal tek hapishaneye koydular. Başvuru 6 aylık sürdü. İki yıllar bekleyenler da oluyormuş. Sonunda 2 yıllar buluşma aldım. üçüncüsü yıllar uzatabilme olanağım var. 5. yılın nihayetinde da devamlı buluşma alınabiliyor” dedi.

‘Bize iyice davranıyorlar’

Portekiz insanının Türklere mukabil çeşitlilik iyice davrandığına hatırlatma eden Ateş, “Belediyeye gidiyorum Türk olduğumu duyan, ‘biz da seneye tatile vardı istiyoruz’ diyor. İstanbul ve Kapadokya’yı çeşitlilik müşahede etmek istiyorlar. Portekiz’i Türkiye’den tekbaşına farkı nüfusun çeşitlilik dahaaz olması. Lizbon İstanbul’un 50’li yıllardaki haline benziyor. En ırak mekan 15 dakika. Güvenlik açısından daima tek sıkıntı yok. Dezavantaj olarak yemek külçeşitlerinin olmaması, yüksek yuva kiraları. Kişisel beklenti çeşitlilik ehemmiyetli. Bu devletye gider oradaki işleri yaparım diye düşünmeyin, çeşitlilik güç” dedi.

2026 Güncellemesi

Portekiz’de 2015 yılında 500 binden dahaaz olan muhacir sayısı 2024’te 1.5 milyonunu üzerine çıktı. Yani nüfusun oran 10’u artık yabancı. Son 7 yılda Amerikalıların sayısı 7 katına çıktı. 48 binlerce ingiliz var. Hal böylece olunca karşıtlık da duruma reaksiyon gösterdi. 23 Haziran 2025’te Portekiz hükümeti, vatandaşlık yasasında ehemmiyetli tek değişimi önerdi:

■ Vatandaşlık için lüzumen asgari ikamet süresinin 5 yıldan 10 yıla çıkarılması

■ Sürenin, buluşma kartının verilmesinden sonraları başlaması

■ Bu regülasyon 28 Ekim 2025’te Parlamento’dan geçti bununla birlikte Anayasa Mahkemesi ttesirksi süreci devam ediyor.

D8 vizesi:

■ Geçerlilik: Portekiz’e girişten sonraları 2 senelik buluşma iznine çevrilir

■ Uzatma: 3 yıllar daha

■ Avantaj: Kalıcı buluşma ve vatandaşlık yolu açık

■ Aile: Dahil edilebilir

Temel kriterler:

■ AB ve EFTA dışı devletleri vatandaşı bulunmak

■ Tamamen uzaktan çalıştığını belgelemek

■ Aylık asgari 3.480 euro gelir

■ En dahaaz 1 senelik konaklama sözleşmesi sunmak

Neden cazip?:

■ Ilıman iklim

■ Güvenli kentler ■ İnternet altyapısı

En iyice 7 kent

■ Porto: Tarih, şarap, coworking külçeşitü

■ Lizbon: Start-up ekosistemi, geceleyin hayatı

■ Peniche: Sörf ve yalın yaşam

■ Braga: Genç nüfus, teknolojiler merkezi

■ Sagres: Sörfçü sayısal göçebeler

■ Coimbra: Sakin, akademik atmosfer

■ Ponta yapan Sol (Madeira): Dijital Göçebe Köyü

Avantajlar

■ Portekiz’de kanuni ikamet

■ Düşük ret oranı

■ Vergi avantajları

■ Yüksek kaliteli ve alçak maliyetli sıhhat sistemi

■ Aileler için iyice eğitimleri olanakları

■ Güçlü uzaktan çalışmalar külçeşitü

Yaşam Maliyeti

■ 1+1 çember (kent merkezi): 1.000-2.000 euro

■ Faturalar: 150-180 euro

■ Market harcaması: 300-500 euro

■ İnternet&telefon: 40-90 euro

■ Toplu taşıma: 30-40 euro

AKDENİZ AŞIKLARINA: YUNANİSTAN

Düşük yaşam maliyetleri ve yıllar boyu güneşli havada koşulları göz önüne alındığında, zaten tanınmış tek turizm destinasyonu olan Yunanistan sayısal göçebeler için öne çıkıyor. İlk kez 2022 yılında yürürlüğe giren Yunanistan’ın Dijital Göçebe Vizesi (Greece Digital Nomad Visa), 2026 itibarıyla netler hasılat şartları ve görece basit başvuru süreciyle sayısal göçebeler tarafından ilave yeğleme edilmeye başlanmış. Aylık asgari 3.500 euro hasılat şartıyla veriliyor ve Yunanistan’da 1 senelik kanuni ikamet imkânı sağlıyor. Şartların korunması halinde vize süresi, Nomad Residence Permit ile ikisi yıllar daha uzatılabiliyor. Eğer eşleri da katılıyorsa aylık asgari kazancın 4 binlerce 200 euro olması şartı aranıyor.

Selanik favori

Ancak bu program, direkt vatandaşlığa giden otomatik tek yolda sunmuyor. Başvuru sahiplerinin tek işleri sözleşmesi olduğu, serbest çalışıyorlarsa Yunanistan dışındaki tek firma ya da müşteriler tarafından muntazam olarak iş edildiklerini göstermeleri şart. Dijital göçebe programı içerikında, vize ve müsaade sahipleri 7 yıllar boyunca olan oran 50 vergiler indirimi hakkına sahip. Salanik’in kuvvetlü talebe ve expat topluluğu, Türkiye’den sayısal göçebeleri da bu kente çekiyor.

Temel kriterler

■ AB / AEA / İsviçre dışı devletleri vatandaşı bulunmak

■ Yunanistan merkezli tek firma için çalışmamak

■ Aylık asgari 3.500 euro muntazam hasılat göstermek

■ Aile ile başvuru yapılması halinde eşleri için oran 20, çocuk başına oran 15 hasılat artışı.

Vize süresi ve uzatma

Yunanistan Dijital Göçebe Vizesi ikisi aşamalı tek yapıları sunuyor:

■ İlk vize süresi: 12 ay

■ Uzatma: Şartlar devam ettiği sürece 2 yıl

Not: Bu vize, devamlı buluşma ve vatandaşlık garantisi sağlamaz.

En iyice 7 kent

■ Atina Külçeşit, start-up ve coworking alanları

■ Selanik Genç nüfus, üniversiteler kenti

■ Girit Doğa ve yerleşik yaşam

■ Heraklion Uzaktan çalışanlar topluluklar

■ Rodos Adada uzunluğu süreli yaşam

■ Patras Uygun maliyetli kent hayatı

■ Naxos Yavaş yaşam ve deniz

Neden cazip?

■ Akdeniz iklimi

■ Yüksek güneşlenme süresi

■ Büyük kentler ve adalarda coworking külçeşitü

■ Görece alçak hasılat eşiği

■ Uzaktan başvuru imkânı

Yaşam maliyeti

(Aylık Ortalama)

■ 1+1 çember (kent merkezi): 800-1.500 euro

■ Faturalar: 120-180 euro

■ Market harcamaları: 250-400 euro

■ İnternet & telefon: 30-60 euro

■ Toplu taşıma: 30-40 euro

HER YIL YENİLENİYOR: İTALYA

İtalya, Nisan 2024’te hayata geçirdiği Remote Worker (Dijital Göçebe) Vizesi ile Avrupa’daki en yepyeni programlardan birini sunuyor. 2022 nihayetinde kanuni çerçevesi oluşturulan ve 2024 itibarıyla fiilen uygulanmaya başlanan vize, 2026’ya gelindiğinde bilhassa yeterli sayısal göçebeler ve beyazlı yakalı uzaktan çalışanlar arasında alaka görüyor. İtalya Dijital Göçebe Vizesi, freelance çalışanlar (digital nomads) ile tek şirkete bağlı uzaktan çalışanları (remote workers) kapsıyor. Başvuru sahiplerinin işleri tamamlanmış sayısal vasıtalar üzerinden yürütülmeli ve İtalya merkezli tek işverene fiilen bağlı olmamaları lüzumiyor. Vize, birinci aşamada 1 senelik milli vize olarak veriliyor ve İtalya’ya antre sonrası buluşma kartına (Permesso di Soggiorno) çevriliyor. Şartlar devam ettiği sürece her arasında biri yıllar yenilenebiliyor.

Temel Kriterler

■ AB / AEA vatandaşı olmamak

■ Yüksek yeterli işleri grubuna karışmış bulunmak

■ En dahaaz 3 yıllar tecrübe ■ Uzaktan çalışıldığını belgelemek

■ Yıllık asgari 24.789 euro kanuni gelir

■ İtalya’da kira sözleşmesi ya da tapu sunmak

Neden cazip?

İtalya, bilhassa meslek ve yaşam kalitesi dengesini ehemmiyetseyen sayısal göçebeler için öne çıkıyor:

■ Akdeniz yaşam tarzı

■ Tarih, külçeşit ve gastronomi

■ Schengen bölgesinde serbest dolaşım

■ Büyük kentlerde gelişen coworking ekosistemi.

En iyice 7 kent

■ Milano: Finans, teknoloji, start-up ekosistemi

■ Roma: Uluslararası yaşam, külçeşit

■ Floransa: Yaratıcı profesyoneller

■ Bologna: Akademik ve sayısal merkez

■ Torino: Uygun maliyet, yüksek yaşam kalitesi

■ Napoli: Akdeniz yaşamı

■ Palermo: Güney İtalya’da yerleşik tempo

Yaşam maliyeti

■ 1+1 çember (kent merkezi): 900-1.800 euro ■ Faturalar: 150-220 euro ■ Market harcamaları: 300-500 euro ■ İnternet & telefon: 35-70 euro ■ Toplu taşıma: 30-50 euro

Göçebe ve uzaktan çalışanlar ayrımı

İtalya vizesi ikisi değişik kategoriye ayrılıyor...

Digital Nomads: ■ Freelance çalışanlar ■ Danışmanlar ■ Bağımsız uzmanlar

Remote Workers: ■ Yabancı tek şirkete bağlı çalışanlar ■ İşlerini tamamlanmış uzaktan yürütenler

Vize süresi ve oturum:

■ Vize süresi: 1 yıllar ■ Giriş sonrası:

8 işleri günü içindeki Permesso di Soggiorno* başvurusu güçunlu

■ Uzatma: Şartlar korunursa her arasında biri yıllar yenilenebilir

*Permesso di Soggiorno, İtalya’daki kanuni ikametin esas belgesidir ve vizenin yerini alır.

Aile Üyeleri Dahil mi?

Kısmen. İtalya aile birleşimi başlıksunda kısıtlı tek yapıları sunuyor. Dahil edilebilen kişiler:

■ Eş ■ 18 yaş altı çocuklar ■ 18 yaş üstü çocuklar ve ebeveynler bu vize içerikına karışmış değil.

YARIN: KUZEY AVRUPA’NIN GÖÇEBE MERKEZİ ESTONYA