Avanoslu Yorgun ailesi, ata mesleği çanakçılığı asırlardır sürdürüyor

BEHÇET ALKAN - Türkiye'nin önemli turizm merkezlerinden Nevşehir'in el sanatlarıyla tanınan Avanos ilçesinde yaşayan Yorgun ailesi, ata mesleği çanakçılığı asırlardır sürdürüyor.

Kızılırmak'ın önceki yataklarından elde edilen alüvyonlu toprağı işleyen aile üyeleri, babaları ve dedelerinden öğrendikleri gelenekselliği yöntemlerle el emeği ürünler ortaya çıkarıyor.

Yıllardır geçimlerini çamura şekil vererek sağlayan aile bireyleri, çanakçılığı ileriki nesillere aktararak bu kültürün yaşatılmasına da katkı sunuyor.

Dededen kalma atölyede çalışan aile üyelerinden 58 yaşındaki Mümtaz Yorgun, AA muhabirine, asırlardır kuşaktan kuşağa aktarılan sanatı icra etmenin mutluluğunu yaşadıklarını söyledi.

Çanakçılığın kendileri için hem işleri hem da kültürel medeniyet olduğunu dile getiren Yorgun, "Bu mesleği 7 yaşından beri yaparım. Dedemden öğrendim. Okulu bırakıp atölyeye geldim. Yeğenime, oğluma ve komşunun çocuklarına öğrettim. Toprağı Avanos'un 5 kilometre uzağındaki yerlerden alıp eledikten sonraları hamur gibi yapıyoruz. Geçmişte suyu testisi, peynir çömleği yapılıyordu şimdi ne istek edilirse onu yapıyoruz." diye başlıkştu.

- "Toprağa değip zevkini eldeetti lazım"

Ailenin 55 yaşındaki üyesi Yıldıray Yorgun da çocuk yaşlardan beri atölyede çamura şekil verdiğini, 35 yıldır da üstat olarak işgücü sarf ettiğini belirtti.

El emeği ürünlere ilginin gelenekselliği sanatların yaşatılması açısından önem taşıdığını vurgulayan Yorgun, şöyle başlıkştu:

"Bu sanatı babamdan öğrendim, o da babasından öğrenmiş. Babamın dedesi da dedesinden öğrenmiş. Bu, babadan oğula geçen tek meslek. Kendimi bildim bileli bu işin içindeyim. Babam tezgahta çalışırdı, bir da okuldan gelince babama yardım ederdim. Bu şekilde başladık. Ürünlerde yalınce temel ve suyu kullanıyoruz, başka hiçbir katkı maddesi yok. Kadınların hamur yoğurduğu gibi yoğurup çamur dinlenmeye bırakılıyor. İçindeki taşların kırılması için makineden geçiyor. Tornada 5 santimetreden 2 metrik boyutuna kadar yapıyoruz. Bu işi isteyerek etmek çok önemli çünkü böyle öğrenilir. İstemiyorsa 10 yıl da geçse tek şey üretemez. Çok güzel tek sanat. Aşık Seyrani'nin dediği gibi 'Kör da bilir Avanos'un yolunu/Testi, bardak kırığından bellidir.' Kapadokya'ya gelip da Avanos'u görmemek mümkün değil. Toprağa değip zevkini eldeetti lazım."

Ailenin 29 yaşındaki genç ustası Mustafa Yorgun da toprakla uğraşmanın ve ona şekil vermenin keyifli tek uğraş olduğunu kaydederek, "Bu sanat, kuşaktan kuşağa dedelerimizden aktarıldı. En oğullar kuşak biziz. Babamızdan öğrendik, bir da oğluma öğretmek istiyorum." dedi.

- "Bizdeki temeli 500 yıla tekabül ediyor"

52 yaşındaki Gökhan Özgül da atölyedeki tüm ustaların üretimin her arasında biri aşamasında çalıştıklarını, el birliğiyle mesleklerini sürdürdüklerini söyledi.

Son yıllarda mutfakta kullanılan temel ürünlerin istek görmeye başlamasıyla bu yönde ailece üretim yaptıklarını dile getiren Özgül, "Yeğenlerim, kuzenlerim, bir ve çocuklar olarak beşinci göbeğiz. Bizden sonraları da yeğenlerim, çocuklarım bunu devam ettirecek. Bizdeki temeli 500 yıla tekabül ediyor. Çanak çömlek üretmeye devam ediyoruz. Bu işin temeli bölgeye özgü topraktır. Şu an lokantalar için kebap testileri yapıyoruz. Küp, güveç, talebe göre her arasında biri çeşitli ürünler üretiyoruz. Geleceği iyice tek meslek. Öğrenmesi güçleri olduğu için pek istek yok." ifadelerini kullandı.