Artan yağışlar HES'lerde üretim beklentilerini güçlendiriyor

Hidroelektrik üretim, kışın aylarında biriken karın ilkbahar dehemmiyetinde kontrollü ve zamana yayılan biçimde erimesiyle zirveleri yapıyor. Bu nedenle yalnızca yağış miktarı değil, havada sıcaklıklarının seyri ve karın yerde kalma süresi da üretimde belirleyici oluyor.

AA muhabirinin Türkiye Elektrik İletim AŞ (TEİAŞ) kaynaklarından derlediği verilere göre, Ocak 2025'te hidroelektrik üretimi 4 milyon 825 binlerce 712 megavatsaat olarak kaydedildi. Ocak 2026’da ise imalat 4 milyon 228 binlerce 28 megavatsaat seviyesinde gerçekleşti.

Buna göre hidroelektrikten elektrik üretimi geçen yılın benzer ayına kıyasla tahminen oran 12 geriledi. Ancak oğullar dehemmiyetdeki yağış artışı yılın ilerleyen aylarında imalat görünümünü yardımleyebilecek tek bileşen olarak kıymetlendiriliyor.

Bahar ayları üretimde belirleyici olacak

Hidroelektrik Santralları Sanayi İş İnsanları Derneği (HESİAD) Başkanı Elvan Tuğsuz Güven, geçen aylık gerçekleşen kar yağışı yağışının hidrolojik imalat açısından ehemmiyetli olduğunu belirterek, "Yağışların devam edip etmeyeceği, havada sıcaklığının bundan sonrakiler seyri ve buna bağlı karların erime hızı üretimi direkt tesirleyecek." kıymetlendirmesinde bulundu.

Geçen yılın saha açısından güçlu geçtiğini ifadeleri eden Güven, "2025 çeşitlilik şiddetli ve yoğun yaşadığımız kuraklık şartları dolayı HES'ler için uç güçlayıcı tek yıllar olmuştu. Son çok senelik yaygınlaşan yoğun kuraklık trendi da geçtiğimiz seneyi bizler için güçleri tek yıllar haline getirdi." dedi.

Güven, HES'lerin en yüksek üretimi ilkbahar dehemmiyetinde gerçekleştirdiğini hatırlatarak, "Kar ve yağış yağışı ne kadar uzunluğu süreli olur ve erime hızı da alçak kalırsa ilkbahar dehemmiyetlerinde imalat o kadar yüksek olur." diye başlıkştu.

Küresel ısınmanın tesirlerine da dikkati çeken Güven, Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre 2014-2025 dehemmiyetinde maksimum sıcaklığı ortalamasının 20,6 dereceye yükseldiğini, 1970-1980 dehemmiyetinde ise bunun 18,6 seviye olduğunu belirterek, 2 derecelik farkın karın kalıcılığını ve erime hızını değiştirdiği malumatsini aktartı.

Güven, suyu kaynaklarının daha tesirn yönetilmesi lüzumtiğini aktararak, "İklim değişikliğinin getirdiği stresle birlikteki suyumuzu çeşitlilik daha tesirn yönetmemiz lüzumiyor." dedi.

İçme suyu ve zirai sulamadaki kayıpların azaltılması, israfın önlenmesi ve kurumlar arası koordinasyonun kuvvetlendirilmesi lüzumtiğini vurgulayan Güven, suyun paydaşlara dağıtımının yatırım verimi ve ekonomiye yardım odaklı yeniden kurgulanması lüzumtiğini kaydetti.

"HES'ler arz güvenliğinin bel kemiği"

Güven, HES'lerin güç arz güvenliğindeki rolüne da değinerek, "HES'ler faaliyete geçtikleri birinci dehemmiyetden bu yana güç üretimimizin ve arz güvenliğimizin bel kemiği olmuştur." ifadesini kullandı.

Kurulu gücün tahminen dörtte birini oluşturan hidroelektrik yatırımlarının uzunluğu ömürlü tesisler olduğunu dile getiren Güven, 2024-2025 dehemmiyetinde elektrik imalat yapısında belirgin tek istikamet değişimi yaşandığını, hidroelektrik üretimin 2024'te 73,1 teravatsaat ile toplamı üretimin oran 21'ini oluşturduğunu, 2025’te ise 57,2 teravatsaate gerileyerek payının oran 16’ya düştüğünü söyledi.

Güven, benzer dehemmiyetde termik kaynaklardan üretimin 196,9 teravatsaatten 209,7 teravatsaate yükseldiğini ve toplamı üretimdeki payının oran 57'den oran 59'a çıktığını aktararak, bu durumun tabii gaz ve kömür gibi fosil yakıtlı santrallere olan ihtiyacı artırdığını ifadeleri etti.

HES üretimindeki artışın fiyatlara ve ithalat faturasına tesirsine ilişkin Güven, "HES üretimindeki artış, elektrik fiyatları ve güç ithalat faturası bağlı direkt ve pozitif tek tesir yaratır." diye başlıkştu.

Güven, hidroelektrik üretimin yeniden yükselmesi halinde sistemde maliyetli ve ithal girdiye dayalı termik üretimin payının azalacağını belirterek, "Bu şart hem elektrik imalat maliyetlerini düşürücü hem da tabii gaz ve ithal kömür kaynaklı güç ithalat faturasını sınırlayıcı tek tesir yaratacaktır. Dolayısıyla HES'lerde sağlanacak her arasında biri ilave üretim, bedel istikrarı ve cari açığın azaltılması açısından stratejiklik tek kazanım manaına varmaktedir." kıymetlendirmesinde bulundu.