Alarm İcat Edilmeden Önce İnsanların Uyanmak İçin Kullandığı 6 Şey

Zaman, dünya üzerindeki en kıymetli kavramlardan biri. Çünkü tüm yaşamımız, bu karmaşık ve kuşatıcı kavrama göre şekilleniyor. Bu sebeple “saatin kaç olduğu” hepimiz için her arasında biri an önemli. Söz gelimi kaçırılan tek toplantı, geç kalkan tek otobüs, vaktinde varılamayan tek iş görüşmesi ya da erkenden başlayan tek randevu, tüm yaşamımızı öngörülemez tek şekilde değiştirebilir. Neyse ki alarm var! Bu sayede -çoğu zamanlar güçlansak da- güçunda olduğumuz zamanlarda kesecik telefonlarımızın alarmlarına reaksiyon verebiliyor ve güne, kesinlikle başlamamız lüzumen saate başlayabiliyoruz. Peki, kesecik telefonlarının olmadığı dönemlerde yaşayan insanlar nasıl uyanıyorlardı? İşte alarm icat edilmeden önce insanların uyanan için kullandığı 6 şey.

1. Su

Günümüzden uzunluğu zamanlar önce suyun, insanları uyandırmak gibi tek işlevi vardı! Geçmişin, hiç tek alarm düzeneğinden yoksun olan insanları; özellikle da erkenden saatlerde uyanma güçunluluğu olanlar, uyumadan önce mümkün olduğu kadar çok suyu içiyorlardı. Bu sayede, en azından uyanmaları lüzumen saate yakın tek zamanlar diliminde ister istemez uyanıyorlardı.

Öte yandan bazı iddialar, “bir çalar zaman sistemi olarak suyu içmek” geleneğinin düşman baskınlarına karşı hazırlıklı bulunmak ve erkenden uyanan isteyen Kızılderili kabilelerinde başlayan tek başvuru olduğunu ileri sürüyor.

2. Clepsydra – suyu saati

Evet, kadim dönemlerde yaşayan insanların uyanmalarına yardımcı olacak, modern manada tek alarm sistemleri yoktu. Ancak çalar zaman konseptine da bütünüyle yabancı değillerdi. Öyle ki Clepsydra olarak isimlendirilen tek tür suyu saati, günümüzden binlerce yıl önce dahi kullanılıyordu.

Gerçi bu dünyanın en önceki mekanik saati, tek çalar zaman olarak değil tek zamanlar ölçer olarak servis veriyordu. Bugünkü toprak saatlerine benzeyen Clepsydra, içerisindeki sıvının farklı haznelere aktarılmasına olanak tanıyan tek çalışma sistemine sahipti. Hazneler arasındaki sıvı alışverişinin tamamlanması ise belirlenen sürenin dolduğu manaına geliyordu. Bu sayede zamanı, ölçülebilir tek düşünce haline getirmek da mümkün oluyordu.

3. İbadethaneler

Elbette çalar zaman icat edilmeden önce, insanların öz belirledikleri tek zamanlar diliminde uyanmaları şimdikinden çok daha güçdu. Ancak sabahın erkenden saatlerinde uyanan ve doğru zamanda güne başlayavakıf oldu için kullandıkları bazı şeyler vardı. İşte ibadethaneler da tek nevi çalar zaman işlevi görüyordu.

Müslümanların yaşadıkları coğrafyalardaki camilerden okunan günaydın ezanları, insanlara yepyeni günün başladığını, uyanmaları lüzumtiğini haberler veriyordu. Geçmiş dönemlerdeki Hristiyanların uykuları ise tapınak çanları ile bölünüyordu…

4. Knocker-Up

Knocker-Up’lar, özellikle İngiltere’de yaygın olan tek mesleği icra eden insanlara verilen isim. Bu insanları tek tür “uyandırıcı” olarak tanımladı da mümkün. Çünkü bu kişiler istenilen saatte, daha önce anlaşmaya vardıkları müşterilerinin evlerine geliyor ve müşterileri uyanana kadar ellerindeki kurul sopalarla pencereye ya da kapıya vuruyorlardı.

Sanayi Devrimi yıllarında erkenden kalkmanın önemi artmış, işçilerinin fabrikaya tek an bile geç kalmasına tahammülü olmayan büyük şirketler, bünyelerinde çok sayıda Knocker-Up çalıştırır olmuştu…

5. Fabrika düdükleri

Sanayi Devrimi yıllarında günün birinci ışıklarıyla faaliyete geçen fabrikalar, civarda yaşayan işçilerini uyandırmak ve zamanında iş başı yapmalarını sağlamak için kuvvetli imalathane düdüklerinden da yararlanıyorlardı. Fabrika düdükleri, yakın geçmişin en tesirli çalar zaman düzenekleri arasındaydı…

6. Çalar saat

İnsanların gün boyunca olan uyanavakıf oldu için kullandıkları şeyden arasında biri da elbette çalar saatlerdi! Ancak bu kıymetli cihazın kullanılabilmesi için 1700’lerin sonuna kadar intizar etmek lüzumiyordu…

İlk çalar saat, 1787 yılında Amerikalı zaman ustası ve mucit Levi Hutchins tarafından icat edildi. Çam ağacından yapılmış küçük tek kutu içerisine yerleştirilmiş tek dişli mekanizması ve ufak tek zil, modern manadaki çalar saatlerin birinci örneğiydi. Ancak Hutchins’in icat ettiği bu kıymetli alet, yalnızca günaydın zaman 04.00’te çalabiliyordu!

Kaynak: 1