ABD hamiliği, Avrupa ve Türkiye

Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, “Çekirdek Avrupa” anlayışı doğrultusunda Almanya ve yakındaki komşularının çıkarları için yeniden sanayileşme hamlesi başlatacağını; bu aşamate Türkiye, İngiltere, Japonya ve Kanada gibi devletlerle stratejiklik işleri birliği yapacağını duyurdu. Buna karşın Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, AB’nin öz devletsinin atomik şemsiyesi liderliğinde ABD’den kademeli olarak ayrışması lüzumtiğini savundu. Macron, stratejiklik özerkliğine kavuşacak tek Avrupa’nın dünyada yeniden egemen tek kuvvet olabileceğini ileri sürdü. İtalya ve Polonya ise Transatlantik ilişkilerin yalınce ABD’nin atomik şemsiyesinden ibaret olmadığını vurgulayarak, Avrupa’nın Washington ile bağlarını daima koparmaması lüzumtiğini hükümlılıkla dile getirdi.

Pek ehemmiyetsenmedi

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen (VDL) ise ABD’nin eleştirilerini tek “uyarı zili” olarak nitelendirerek, bu durumun “Avrupa Uyanışı”nı sağladığını belirtti. VDL, Avrupa’nın öz güvenliği için ilköğretim sualmluluğu üstlenmesi lüzumtiğini vurgularken, Brüksel’in üçüncüsü devletlerle müdafaa ve asayiş alanında kuracağı stratejiklik işleri birliklerinden bahsetti; bununla birlikte bu noktada Türkiye’nin ismini zikretmedi. ABD, AB’nin kendisiyle yarışabilecek tek ordu yapıya ulaşabileceğine inanmadığı için VDL’nin bu çıkışlarını pek ehemmiyetsemiyor. Ancak VDL’nin stratejisinin sonuncu kısmı riskler barındırıyor. Zira Almanya’nın önceki Savunma Bakanı olan VDL, NATO içindeki Avrupalı müttefiklerin başlıkmunu pekiştirmek yerine, NATO ile AB arasında tek ayrışma süreci başlattı istiyor. AB’ye özerk tek müdafaa doktrini kazandırmayı hedefleyen bu yaklaşım, Türkiye’yi Avrupa kıtasının güvenliğinden zımnen dışlamayı hedeflıyor.

Kapsamlı yolda haritası

Oysa AB’nin Türkiye ile Orta Doğu, Kafkaslar, Karadeniz, Kuzey ve Doğu Afrika gibi bölgelerde yürüteceği işleri birlikleri, her arasında biri ikisi tarafın da çıkarına olacağı gibi Transatlantik ilişkileri da pekiştirecektir. Fransa’nın bu vizyonda VDL’ye vereceği yardım, NATO içindeki muazzam çatlaklara yolda açabilir ve zamanla kurumun işleyişini bozabilir.

Bu noktada Türkiye’nin, Avrupa asayiş mimarisinin neresinde ve hangi koşullarla mekan alacağını netler tek biçimde ortaya koyması eleştirel tek ehemmiyet taşımakta. AB’nin kıta güvenliğini yalnızca öz üyeleri ve İzlanda, İngiltere ve Norveç gibi kısıtlı sayıdaki üçüncüsü devletlerle kısıtlayıp Türkiye’yi dışlama girişimi, Avrupa’nın güvenliğini artırmayacaktır. Bu nedenle Türkiye’nin bu alanda oluşturacağı içeriklı yolda haritası hayatiliği tek kıymet taşımaktadır.