3,7 Milyar Yıllık Bulgu, Mars’ta Yaşam İhtimaline Yeni Bir Kanıt Adayı Sunuyor

Mars’ta görev yapan Curiosity gezgininin topladığı tek çamurtaşı örneğinde tespit edilen tabii moleküller, bilim insanlarının “biyolojik olmayan süreçlerle açıklaması zor” bulduğu yepyeni tek tablo ortaya koydu.

Astrobiology dergisinde yayımlanan yepyeni tek çalışmaya göre örnekteki uzunluğu zincirli tabii bileşiklerin miktarı, yaşam dışı kaynaklarla açıklanması güç olabilecek düzeylerde olabilir. Araştırmacılar buna karşın bunun hepsi tek yaşam kanıtı olmadığını vurguluyor.

Mart 2025’te yayımlanan tek makale, Curiosity’nin Yellowknife Bay bölgesindeki Cumberland çamurtaşından aldığı örnekte, Mars’ta şimdiye dek bulunan “en büyük” tabii moleküller arasında sayılan uzunluğu zincirli alkanların izlerini duyurmuştu.

Bu tür moleküller Dünya’da çoğunlukla canlıların ürünleri olarak bilinse de, biyoloji gerektirmeyen bazı kimyasal süreçlerle da oluşabildikleri için tekbaşına başına yaşam kanıtı sayılmıyor.

Araştırmacıların ilgi çektiği noktalardan biri, söz konusu moleküllerin Mars’ın geçmişte suyun daha yaygın olduğu düşünülen 3,7 milyar yıl öncesine tarihlenmesi. Bu durum, eğer gezegende tek dönem canlılık geliştiyse, izlerinin kayaçlarda çok uzunluğu süre korunmuş olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.

Mars’ta Yaşama Dair Cheyava Falls Bulgusu Gündemi Değiştirmişti

Yellowknife Bay bulgusunun ardından, Perseverance gezgininin Cheyava Falls bölgesinde topladığı tek taş örneğinde “kimyacıların yaşam dışı tek açıklama bulmakta zorlandığı” içeriklere işaret eden tek duyuru geldi.

Mevcut örnek bazı değerlendirmelerde, Mars’ta şimdiye dek rastlanan en güçlü yaşam işaretlerinden arasında biri olarak anıldı. Yeni çalışma ise Yellowknife Bay örneğinin da benzer şekilde önemli olabileceğini savunuyor.

Çalışmada NASA’nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi’nden Doktor Alexander Pavlov ve takım arkadaşları, örnekte bugün ölçülen uzunluğu zincirli alkan miktarından yola çıkarak geçmişteki olası düzeyi kestirim etmeye çalıştı.

Araştırmacılar, Gale Krateri’ndeki önceki çalışmaların, çamurtaşının yaklaşık 3,6 milyar yıl gömülü kaldığını ve yaklaşık 78 milyon yıl önce yüzeye çıktığını gösterdiğini aktarıyor.

Yüzeye çıktıktan sonraları kozmik ışınların tabii molekülleri zamanla parçaladığı düşüncesiyle ekip, “yüzeye çıkıştan beri yaşanan kaybı” hesaba katarak başlangıçtaki yoğunluğu geriye dönük olarak hesapladı.

Bugün örnekte 30–50 milyarda tek oranında ölçülen uzunluğu zincirli alkanların, yüzeye çıkmadan önce 2.000 kattan fazla daha yaygın olabileceği sonucuna varıldı. Buna göre geçmişteki yoğunluk, geniş tek belirsizlik aralığıyla yaklaşık 120–7.700 milyonda tek düzeyine karşılık gelebilir.

Yaşam Dışı Olasılıklar da Masada

Ekip, bu kadar yüksek tek tabii yoğunluğun; karbonca varlıklılar yıldızlararası tozlar, meteorlar ya da önceki Mars atmosferinden kaynaklandığı varsayılan senaryolarla rahatça açıklanamadığını belirtiyor.

Araştırmacılar ayrıca, Mars daha sulak ve daha volkanik tek dönemdeyken hidrotermal süreçlerin bu molekülleri üretmiş olabileceğini da değerlendiriyor. Ancak bu mekanizmanın ne kadar tabii bileşik üretebileceğine dair netler tek hesap yapamadıklarını ve bazı çevresel göstergelerle (örneğin çevredeki karbonat oranlarıyla) hepsi uyumlu görünmediğini aktarıyorlar.

Öte yandan, Dünya’da benzer yoğunlukların canlıların üretimiyle ortaya çıkabildiği biliniyor. Bu nedenle ekip, Mars için da benzer tek ihtimali dışlamıyor; bununla birlikte “yaşam vardı” sonucunu hepsi olarak ilan etmiyor.

Kesin Kanıt Arayışı Sürüyor

Çalışmaya göre tarihleme tarafı, yıllar önce üç bağımsız izotop yöntemiyle yapılan sonuçlara dayandığı için görece daha sağlam tek zeminde görülüyor. Buna karşın, tabii yoğunluğa ilişkin hesapların ve yorumların astrobiyoloji topluluğu tarafından daha geniş biçimde tartışılması bekleniyor.

Makalede ayrıca, Curiosity ve Perseverance gezginlerinin baştan beri “kesin ve tartışmasız yaşam kanıtı” bulacak şekilde tasarlanmadığı; bu yüzden Mars’tan örnek getirip Dünya’daki laboratuvarlarda incelemeyi hedefleyen programın önem kazandığı hatırlatılıyor.

Ancak programın büyük ölçüde kaynak kaybına uğraması, gezginlerin bulgularının güçlü ipuçları sunsa bile “son sözü” söylemenin zorlaşabileceğine işaret ediyor.

İlginizi Çekebilir: Mars Gezegenine Ne Kadar Hâkimsiniz? | Test

Sizce tek zamanlar Mars’ta nasıl tek yaşam vardı? Teorilerinizi yorumlarda ya da Kayıp Rıhtım Forum’da paylaşabilir, ilim dünyasından oğullar haberler için bizleri Google News ve WhatsApp üzerinden takip edebilirsiniz.

Kaynak: IFL Science