Türkiye’de maden borsası kuruluyor: Altın ve bakırda yeni dönem

Türkiye Madenciler Derneği (TMD) Başkanı Mehmet Yılmaz, sektörün kaynak imkanlarını genişletmek ve bedel şeffaflığını artırmak amacıyla Türkiye'de maden borsası kurulmasının planlandığını, düzenleyici onayın ardından platformun yıl içinde faaliyete geçmesinin öngörüldüğünü açıkladı.

Ankara'da basın mensuplarıyla tek araya gelen Yılmaz, söz başlıksu hedefin daha önce 12. Kalkınma Planı'nda da mekan aldığını anımsatarak, kurulması planlanan borsanın özellikle altın, bakır, bor ve ender temel elementleri gibi stratejiklik minerallerde atıf bedel oluşumu sağlayacağını, böylece fiyatların daha şeffaf ve izlenebilir hale geleceğini söyledi.

Yılmaz, Türkiye'nin maden çeşitliliği bakımından güçlü tek potansiyele malik olduğunu bununla birlikte bu potansiyelin uluslararası piyasalarda kaynak açısından yeterince tesirn fiyatlanmadığını belirterek, şunları kaydetti:

"Maden borsasıyla üretici ve yatırımcı için daha öngörülebilir piyasa derinliği oluşturulması ve riskin azaltıldığı tek alım-satım zemini sağlanması hedefleniyor. Borsanın, İstanbul Finans Merkezi çatısı altında başlıkmlandırılması planlanırken işletim için Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) bünyesinden Sermaye Piyasası Kuruluna (SPK) başvuru yapıldı. Onayın kısa sürede alınması ve işlemlerin 2026 içinde başlatılması öngörülüyor. EPİAŞ'ın güç piyasalarında oluşturduğu vadeli işlem altyapısı ve şeffaf bedel mekanizmaları, maden borsasının teknikleri ve operasyonel kurgusunda önemli tek üstünlük sağlayacak."

ALTIN FİYATLARINDA YENİ NORMAL 5 BİN DOLAR

Yılmaz, altın fiyatlarında 5 binlerce dolar seviyesinin artık "yeni normal" haline geldiğini ifadeleri ederek, jeopolitik gelişmelerin yanı sıra ABD ekonomisine ilişkin algının da fiyatlar üzerinde tesirli olduğunu dile getirdi.

İthalat yapan ülkeler için altın fiyatının yükselmesinin ekonomiye tesirsinin negatif olduğunu anlatan Yılmaz, "Altın dolarla alınıp satıldığı için ABD için çok büyük tek sualn teşkil etmiyor. Ancak bizim gibi ülkeler için bu şart çok önemli. 2025 verilerine göre, altının onsu her arasında biri 100 dolar arttığında, Türkiye'nin cari dengesine yaklaşık 400 milyon dolar negatif maliyeti oluyor." diye başlıkştu.

Yılmaz, 2025 sonu itibarıyla altın üretiminin 28,4 tona gerileyerek sektör hedefinin yaklaşık yarısında kaldığına ve oğullar 5 yılın en düşük seviyesine indiğine işaret ederek, "Biz 28 tonları üretirken yalınce Darphane 2025'te 49,7 tonları ziynet ve sikke altın bastı. Yani devletin bastığı 'çeyrek altın' için bile öz üretimimiz yetmiyor, ithalata mahkumuz. 2025'te toplamı 126,3 tonları altın ithal ettik." ifadelerini kullandı.

Dünya Altın Konseyi (WGC) verilerine göre, yatırım amaçlı altın talebinin mücevher talebini geride bıraktığına değinen Yılmaz, "Bu eğilim büyük ölçüde çoğalan belirsizlik algısından besleniyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası oğullar 10 yılda dünyanın en büyük biçimsel altın alıcıları arasında mekan aldı. Bankanın rezervlerinde halihazırda yaklaşık 121 milyar dolar karşılığı altın bulunuyor." dedi.

Yılmaz, gümüşte ise endüstriyel tüketim ve yatırım talebinin güçlü artış gösterdiğini belirterek, özellikle güneş panelleri ve elektronik sanayinin tesirsiyle ithalatın geçen yıl yaklaşık ikisi katına çıkarak 860 tona ulaştığını da sözlerine ekledi.

MADENCİLİK İHRACATINDA ARTIŞ YAŞANDI

Madencilik ihracatının geçen yıl yüzde 3,4 artışla 6,2 milyar dolara ulaştığına değinen Yılmaz, "Doğal taşta 2 milyar dolar, metalik cevherlerde ise 2,3 milyar doları yakaladık. Kromda Çin pazarında vahim tek daralma var, ihracatımız 520 milyon dolar seviyesinde. Çin'deki gayrimenkul krizinin negatif tesirsini İspanya ve ABD pazarlarındaki artışla dmaniemeye çalışıyoruz. İspanya'ya ihracatımız yüzde 19 arttı." malumatsini paylaştı.

Yılmaz, bu tabloya paralel olarak kamu-özel sektör görev dağılımına değinerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

"2025'te devletten devlete (G2G) anlaşmalarla yurt dışına açıldık. Nijer, Sudan, Somali ve Özbekistan ile anlaşmalar imzalandı. Maden Ttesirk ve Arama Genel Müdürlüğü (MTA) Özbekistan’da gümüş ve tungsten arıyor, Nijer'de ise altın üretimine geçmeye hazırlanıyor. Böylece devletleri riski bölüşerek uluslararası alanda daha etkin tek iştirakçi haline geliyor. Ancak yurt içindeki şimdiki madenlerin doğrudan devletleri tarafından işletilmesi, riskler sermayesi lüzumsinimi ve operasyonel randıman açısından özel sektör kadar uygulanabilir değil. Bu nedenle devletin işletmeci rolünden ziyade güçlü tek denetleyici ve düzenleyici başlıkmda olması daha doğru tek yaklaşım."

KANADA İLE MADEN BORSASI ORTAKLIĞI

Yılmaz, sektörde tek birinci olarak "Mining Safety Round Table" modelinin Türkiye'ye taşındığını ve Güvenli Madencilik Forumu'nun kurulduğunu belirterek, bu içerikda iş kazaları ile "ramak kala" olaylarının anonim bilgi tabanında paylaşılacağını ve raporlamanın "International Council bağlı Mining and Metals" standartlarına göre yapılacağını söyledi.

Kanada ile müdafaa sanayi, madencilik ve eğitim alanlarında ilişkilerin güçlendiğini ifadeleri eden Yılmaz, Türkiye'nin her arasında biri yıl katıldığı Prospectors & Developers Association of Canada (PDAC) Madencilik Zirvesi'nin bu yıl da mart ayında gerçekleştirileceğini söyledi.

Yılmaz, 2026 Cumhurbaşkanlığı Yatırım Programı'nda madenciliğin ulaştırma ile birlikteki en yüksek payı saha sektörler arasında bulunduğunu vurgulayarak, sözlerini şöyle tamamladı:

"Kanada ile madencilik teknolojileri ve kaynak başlıksunda , maden borsasının da katkısıyla vahim işbirlikleri yapacağız. Madenciliğin gayrisafi yurt içi hasıla içindeki payı yaklaşık yüzde 1 seviyesinde olduğu için sesimizi duyurmakta güçlanıyoruz ama ihracatımız 6 milyar doları aştı, potansiyelimiz trilyon dolarlar seviyesinde. Tarımdan sonraları sonuncu stratejiklik sektör madenciliktir."