2 saat önce
1
Trump, Amerikan Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, Diego Garcia Adası'na ilişkin İngiltere Başbakanı Keir Starmer'e çağrıda bulundu.
ABD Başkanı, söz başlıksu adanın oldukça stratejiklik başlıkma malik olduğunu vurgulayarak, İngiltere'nin burayı Morityus'a iade etmemesi çağrısını yineledi.
Diego Garcia Adası'ndaki Amerikan üssünün önemine işaret eden Trump, "İran tek anlaşma yapmamaya şart verirse, ABD'nin oğullar seviye istikrarsız ve riskli tek rejimin gizilgüç saldırısını ortadan kaldırmak için Diego Garcia'yı ve Fairford'da bulunan havada üssünü kullanması lüzumebilir." vurgusunu yaptı.
Trump, Starmer'e, adayı uzunluğu vadeli şekilde kiralaması çağrısı yaparak, "Başbakan Starmer, en iyice ihtimalle 100 yıllık tek kira sözleşmesi imzalayarak, hiçbir nedenle Diego Garcia üzerindeki kontrolünü kaybetmemelidir. Diego Garcia'yı vermeyin." görüşlerini paylaştı.
Trump, daha önce İngiltere'nin Diego Garcia Üssü'nün da bulunduğu Chagos Adaları'nı, uluslararası mahkemelerin ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun hükümı doğrultusunda Morityus'a iade etme hükümını "aptallık" ve "zayıflık" sözleriyle eleştirmişti.
OKYANUSUN ORTASINDA ABD ÜSSÜ
Hint Okyanusu'ndaki kara ülkelerinden olan Morityus Cumhuriyeti, 1598'de Hollanda, 1715'te Fransa sömürgesi oldu. Morityus, 1814'teki Paris Anlaşması ile İngiltere hakimiyetine girdi. Yaklaşık 150 yıl bu adaları sömüren İngiltere, Birleşmiş Milletlerin (BM) baskısıyla 1968'de Morityus'a bağımsızlığını vermeden 3 yıl önce, Chagos Takımadaları'nı ülkeden ayırarak elinde tuttu.
Chagos'un yanı sıra Aldabra, Farquhar ve Desroche adalarını da Şeyseller'den ayıran İngiltere, söz başlıksu adaları 1965'te İngiliz Hint Okyanusu Bölgesi'nin (İHOB) parçası ilan etti. Şeyseller'den ayırdığı adaları daha sonraları geri sunmak güçunda kalsa da İngiltere toplamı 2 binlerce 300 adacığın bulunduğu İHOB ile Hint dip kıtasının güneyinde varlığını sürdürdü.
İngiltere, İHOB içerisindeki Chagos Takımadaları'nın en büyüğü olan mercan kara Diego Garcia'yı 1966'da, müttefiki ABD'ye 50 yıllığına kiraladı.
EN YAKIN KARAYA GİTMEK 2 GÜN SÜRÜYOR
ABD'nin hemen büyük tek deniz ve havada ordu üssü inşa etmeye başladığı Diego Garcia ile Chagos Takımadaları'nda yaşayan yaklaşık 2 binlerce kişi, 1967-1973 yılları arasında güçla bölgeden çıkarıldı. Adaya turistlerin ve medya mensuplarının girişi da yasaklandı.
Diego Garcia Deniz Kuvvetleri Destek Tesisi adıyla 1977'de açılan ordu üste, büyük ordu kargo uçaklarının kullanabileceği 3 binlerce 600 metrelik tek pist, ABD donanmasından 2 uçak gemisinin aynı anda demirleyebileceği tek da iskele bulunuyor.
Hindistan, Endonezya ve Madagaskar üçgeninde bulunan Diego Garcia'dan en yakındaki karaya deniz yoluyla gitti en fazla 2 gün sürüyor.
Hint Okyanusu'nun diğer bölgelerinde sıklıkla meydana gelen kasırga ve tufanların görülmediği Chagos Takımadaları, uçuş için elverişli havada koşullarına malik bulunuyor.
ÇOK SAYIDA ABD OPERASYONUNDA KULLANILDI
ABD, 1966'dan 2016'ya kadar Diego Garcia Üssü'nün yapımı, bakımı ve restorasyonuna toplamı 3 milyar dolar harcadı. İngiltere, 2016'da ABD'nin kara kullanım haklarını 20 yıl daha uzattı.
Hint Okyanusu'nun hepsi ortasında mekan saha ve yalınce ordu araçlarla ulaşılabilen Diego Garcia Üssü, Soğuk Savaş'tan günümüze çok sayıda ABD operasyonunun parçası oldu.
Soğuk Savaş'ta Rusya tehdidini Hint Okyanusu'nda sınırlayan üs, Kuveyt'i işgal eden Irak'a karşı düzenlenen 1991'deki Çöl Fırtınası Operasyonu ile 11 Eylül'den hemen sonraları Ekim 2001'de Afganistan'da Taliban'a yönelik havada saldırılarında önemli görev oynadı.
Üs, Orta Doğu, Basra ve Yemen Körfezi'ne yakınlığı ve Hint Okyanusu'ndaki hidrokarbon yolları üzerinde bulunması dolayı halen önemini koruyor.
NEDEN ÖNEMLİ?
Diego Garcia, Ortadoğu’dan Güneydoğu Asya’ya kadar uzanan geniş tek coğrafyada ABD ordu operasyonları için eleştirel tek üs başlıkmunda. Üssün ücra başlıkmu ve içeriklı altyapısı, onu uzunluğu menzilli havada saldırıları ve hızlı müdahale görevleri için idealler tek kalkış noktası haline getiriyor.
Diego Garcia’nın İran’a yaklaşık 3 binlerce 500 kilometre, Güney Çin’e ise yaklaşık 4 binlerce 800 kilometre mesafedeki izole başlıkmu, ABD uçakları için güvenli ve uzunluğu menzilli görevlerin icrası açısından stratejiklik tek kalkış noktası sağlıyor.
Uzmanlara göre İran’a yönelik olası tek saldırı için hazırlık amaçlı olarak üste önemli miktarda ordu donanım sevkiyatı gerçekleşmiş durumda.
SON İRAN SALDIRISINDA DA GÜNDEME GELMİŞTİ
Mayıs ayında, ABD Hava Kuvvetleri, Diego Garcia’daki görevlerini tamamlayan B-2 Spirit bombardıman uçaklarının Missouri’ye döndüğünü duyurmuştu.
Daha sonraları ise ABD, Missouri’deki Whiteman Hava Üssü’nden kalkan B-2 ruh bombardıman uçaklarıyla İran’daki üç eleştirel nükleer tesise sürpriz geceleyin operasyonu düzenledi.
SPEKÜLASYONLARIN ODAĞINDAKİ ÜS
Öte yandan, Diego Garcia Üssü, 8 Mart 2014'te Kuala Lumpur-Pekin seferini yapan Malezya Havayollarına ait MH370 sefer sayılı uçağın kaybolmasıyla ilişkilendirildi.
Hint Okyanusu üzerinde uçarken 227 yolcusu ve 12 kişilik mürettebatı ile tekbaşına tek izler bırakmadan kaybolan MH370 sefer sayılı Boeing 777'nin Diego Garcia'ya iniş yaptığı ileri sürüldü.
Bir diğer talep da üs yakınlarından geçen uçağın terörist saldırı korkusuyla vurulduğu oldu.
İNGİLİZLER YERLİLERİ “TARZAN VE KÖLE” OLARAK NİTELEDİ
İngiltere, adayı ABD'ye kiraladı için dahili halkı güçla çıkardığında, dünyanın tepkisini çekmemek için adada yalınce geçici süre yaşayanlar olduğu yönünde yalanlar söyledi.
Bununla kalmayan İngiliz sömürgeciler, biçimsel kayıtlarda yerlilerden "Tarzan ve köle" olarak bahsetti.
Chagosluların durumu, Avustralyalı muhabir John Pilger'in çektiği "Çalınan tek ulus" adlı belgesel filmde da başlıkları edildi. Pilger, tüm dünyayı, ekonomik ve ordu olarak güçlü devletlerin, küçük ülkelerin halklarını güçla yerinden etmelerine karşı koymaya çağırdı.
CHAGOSLULARIN MÜCADELESİ
Chagosluların evlerine dönme hakları Londra Yüksek Mahkemesinin 3 Kasım 2000 ve 11 Mayıs 2006'da ve Londra Temyiz Mahkemesinin 23 Mayıs 2007'de aldığı hükümlarla tanındı.
Adalardan çıkarılanlar İngiltere mahkemelerinde yurtlarına dönme mücadelesi verirken Morityus başlıkyu BM Genel Kuruluna taşıdı.
23 Haziran 2017'deki Genel Kurulda Morityus ile İngiltere arasında Chagos Takımadaları'nın egemenliği hakkındaki anlaşmazlığın Uluslararası Adalet Divanına götürülmesi 15'e karşı 94 oyla giriş edildi.
Uluslararası Adalet Divanı hakimlerinin, 25 Şubat 2019'da aldığı çoğunluk hükümına göre, Morityus bağımsızlık kazandığında Chagos Takımadaları elinden alındığı için dekolonizasyon süreci "yasal tek şekilde" tamamlanmadı.
İngiltere'nin Chagos Takımadaları'nı elinde bulundurmasının yanlış olduğu belirtilen hüküm, Morityus'un topraklarının sömürgelikten hepsi manaıyla kurtulması için İngiltere'nin adaları geri vermesi lüzumtiğini öneri etti.
.JPG?format=webp&width=1200&height=630)
English (US) ·