Kuzey Avrupa’nın dijital göçebe merkezi: Estonya! Soğuk ama hayat şartları ısıtıyor

İSMAİL ŞAHİN - Estonya’nın Dijital Göçebe Vizesi (Digital Nomad Visa), uzaktan çalışanlar, serbest işleri sahipleri ve girişimciler için Avrupa’daki en yenilikçi ve esnek buluşma programlarından arasında biri olarak önyüz plana çıkıyor. 2020 yılında yürürlüğe giren bu vize, Estonya’yı sayısal göçebeler için birinci yeğleme edilen Kuzey Avrupa merkezlerinden arasında biri haline getirdi. Estonya Dijital Göçebe Vizesi, AB/AEA/İsviçre vatandaşı olmayan kişilere, Estonya’da yaşarken hiç tek devletdeki amir ya da öz şirketi için uzaktan çalışmalar imkânı sağlıyor. Bu vizeyle Estonya’da hem kısa hem vasat vadeli kanuni ikamet hakkı elde edilirken, lüzumtiğinde uzatma yoluyla devletleri içindeki daha uzunluğu süresi yaşama hakkı doğuyor.

Estonya; alçak yaşam maliyetleri, kuvvetlü sayısal altyapısı, İngilizce yaygınlaşan kullanımı ve Avrupa’nın en teknolojik umumi hizmetleriyle sayısal göçebeler açısından çeşitlilik cazip tek yaşam alanı sunuyor.

Suç oranı çeşitlilik düşük

Dijital satış ve muhteva üreticisi Anıl Kölmük eşi Hatice ile epey devletyi denedikten sonraları Estonya’da şart kılmış. Ülkedeki sayısal göçebe topluluğu faal olsa da Türkler Start-up vizesi ile bu devletye gelmeyi yeğleme ediyor. Estonya’da 4 binlerce civarında Türk yaşıyor. Bu Türklerin oran 10-15’i yazılımcı, oran 2’lik tek kesim sayısal göçebe. Estonya bunları e-yerleşik olarak adlandırıyor. Bu kişilerin sayısı 2025 sonu itibarıyla 126 bine ulaşmış ve her arasında biri aylık 1.000’den fazla başvuru alıyorlar. Dijital göçebelerin kurduğu firma sayısı 36 bine ulaşmış. 1.3 milyon nüfuslu devletde 5G içerika alanı oran 99’a ulaşmış. Hava kalitesi çeşitlilik iyi. Tek kişinin yaşam maliyeti aylık 500 ila 1000 euro arasında ve bu nispet Batı Avrupa kentlerine kıyasla çeşitlilik düşük.

ABD üzerinden şirketi olan Kölmük, bu sayede buluşma vizesi almış. Vizesi hepsi da 6 Şubat deprem günü çıkmış. Kölmük devletde okuryazarlık oranının çeşitlilik yüksek olduğunu söylüyor.

‘Giyinmesini öğrendik’

Türkiye’de Estonya’ya işleri yaparım fikirsiyle gelenlerin hüsrana uğradığını belirten Kölmük şunları söyledi:

“Estonya’da işleri imkanı çeşitlilik fazla yok, sokaklarda para dönmüyor, işleri yapamazsınız. Burada çalışamazsınız. Bu fikiryle gelenler gerçekten mi çeşitlilik güçleri günler geçirebiliyor. Biz başvuruyu Türkiye’den yaptık. Olumlu yanıt alınca evrakları incelediler ve bize 1 senelik vize verdiler. Burada eğitimleri kalitesi çeşitlilik yüksek. Uzaktan çalışanlar çocuklu aileler için ideal. Suç oranı çeşitlilik düşük. O kadar alçak ki devletleri hapishanelerini İngiltere’ye kiralamışlar. Başkent Tallinn’de yaşıyoruz. Evet soğuk tek devletleri ama giyinmesini öğrendikten sonraları soğuk tesir etmiyor. Yazları da bütünü Avrupa’yı gezebiliyoruz. Vergileri çeşitlilik alçak tutuyorlar. Çok ucuza otomobil alabiliyorsunuz. Çok alçak vadelerle morgage kredisine girdim. Burası öyle tek devletleri ki, gebe kalan tek kadına kazandığı paranın tamamını 18 aylık boyunca olan ödüyor. Kapıları bile kilitlemiyorlar. Belgeler hepsi ise vizede sıkıntı yaşamazsınız.”

En iyice 7 kent

■ Tallinn Başkent, teknolojiler ve coworking külçeşitü

■ Tartu Üniversite ve gençler nüfus

■ Pärnu Denize yakındaki yerleşik yaşam

■ Narva Düşük maliyetli yaşam

■ Viljandi Küçük kent, külçeşit ve doğa

■ Rakvere Küçük topluluk, elverişli yaşam

■ Kuressaare Ada ortamı, yerleşik tempo

Yaşam Maliyeti

■ 1+1 çember (Tartu merkez): 800-1.400 euro

■ 1+1 çember (Tallinn merkez): 900-1.800 euro

■ Faturalar: 120-180 euro

■ Market: 250-400 euro

■ İnternet & telefon: 25-45 euro

■ Toplu taşıma: 25-40 euro

Neden cazip?

Estonya benzersizliği tek yaşam + sayısal altyapı + esneklik dengesi sunar:

■ Avrupa’nın en gelişmiş e-hizmet altyapısı

■ Düşük yaşam maliyeti

■ İngilizce yaygınlığının yüksek olması

■ Hızlı internetler ve modern coworking külçeşitü

■ Schengen bölgesinde serbest dolaşım

* Estonya, bilhassa IT, tasarım, danışmanlık ve girişimcilik yapan sayısal profesyoneller için Avrupa’nın en çabuk adapte olunan yaşam merkezlerinden arasında biri başlıkmunda.

Temel kriterler

■ AB/AEA/İsviçre vatandaşı olmamak

■ Uzaktan çalıştığını ya da serbest işleri sahibi olduğunu belgelemek

■ Çalışmanın Estonya’da tek işverene bağlı olmadan yapılması

■ En dahaaz 3 aylık etkin çalışmalar geçmişi

■ Sağlık sigortası yaptırmak

■ Temiz adli sicil kaydı sunmak * Estonya’nın sayısal göçebe vizesi, uzaktan çalışanların yanı dizi online freelance çalışanları ve öz işini yürütenleri da kapsar.

Gelir şartı (2026)

Belirlenmiş tek sabitlik minimum hasılat eşiği yok. Pratikte:

■ Banka hesap dökümleri

■ Düzenli hasılat beyanı (yaklaşık 3500 euro aylık hasılat belan edilmesi önerilir)

* Sözleşme, fatura ya da muntazam müşterilerden hasılat gösterimi gibi belgelerle kişinin ikamet süresince maddi olarak geçimini sağlayabileceğini göstermesi bekleniyor.

Aile üyeleri karışmış mi?

Evet. Estonya Dijital Göçebe Vizesi, aile açısından genişliği tek muhteva sunuyor.

■ Eş ya da uzunluğu süreli partner

■ 18 yaş altı çocuklar

■ Bazı durumlarda maddi bağlı ebeveynler vizeye karışmış ediliyor.

AVRUPA’NIN EN ÇABUK MOBİL İNTERNETİ BULGARİSTAN’DA

Bulgaristan’ın Dijital Göçebe Vizesi (Digital Nomad Visa), 2025 yılı nihayetinde resmen yürürlüğe girdi. Halihazırda Bansko, Sofya, Burgas ve Semkovo gibi bölgelerde yıllardır oluşan sayısal göçebe topluluklarına malik olan Bulgaristan, göçebe vizesiyle inovasyon ekosistemini kuvvetlendirmeyi, dünyası yetenekleri devletye çekmeyi ve dünyası bağlantılarını artırmayı hedefliyor. Schengen bölgesine kesinlikle katılan ve yılbaşında da euroya geçen Bulgaristan’ın bütünü Avrupa devletlerine vizesiz ulaşım sağlayan sayısal göçebe vizesi non-EU vatandaşları için eleştirel tek kanuni hal hâline dönüşüyor.

Talepler gelmeye başlamış

Ülke, yaşam maliyetinin diğer Avrupa devletlerine kıyasla belirgin biçimde alçak olması, mobil internetler hızının ise Avrupa devletleri arasındaki en iyisi olması uzaktan çalışanları cezbediyor. Özellikle kayak, tabiat ve yerleşik yaşam arayan sayısal göçebeler için Bansko değişik tek yere sahip. Avrupa devletleri arasında halihazırda en akılcı şartlara malik olan Bulgaristan göçebe vizesi, 2025’in oğullar haftasında apar topar Meclis’ten geçti. Göçebe vizesine başvuru süreci ikisi aşamalı. Öncelikle, Bulgaristan büyükelçiliği ya da konsolosluğundan D tipi vize almaları lüzumiyor; bu aşama 4 ila 8 hafta sürebiliyor. Vize daha çeşitlilik yepyeni olduğu için Türkiye’den yepyeni yeni taleplerin gelmeye başladığı söyleniyor.

Bulgaristan’a girdikten sonra, 14 gün içindeki Dijital Göçebe Vizesi programı içerikında oturma iznine başvurmaları lüzumiyor. Tüm aşama 3 aydan fazla sürebiliyor. Oturma izni girişta 1 yıllar için veriliyor ve uygunluk koşulları karşılanmaya devam ettiği sürece 1 sene daha yenilenebiliyor.

Temel Kriterler

■ AB / AEA / İsviçre vatandaşı olmamak

■ Çalışmanın tamamlanmış Bulgaristan dışındaki şahıs ya da şirketler için yapılması

■ Geçerli sıhhat sigortasına malik bulunmak

■ Temiz adli sicil kaydı sunmak

Kimler Başvurabilir?

BulgaristanDijital Göçebe Vizesi üçüncüsü esas gruba yöneliktir:

■ Uzaktan çalışanlar.

■ Girişimciler ve şirketi temsilcilik eden ya da firma hisselerinin oran 25’inden fazlasına malik olanlar. ■ Freelancer’lar:

En dahaaz 12 aydır özerk sayısal servis sunanlar.

Gelir Şartı Bulgaristan Dijital Göçebe Vizesi için hasılat kriteri, Bulgaristan brüt asgari ücretine endekslidir:

■ 2025 yılı brüt asgari ücret: 620 euro

■ Gerekli senelik gelir: Asgari ücretin 50 katı

■ 31.000 euro / yıl

Aile Üyeleri Dahil mi? Evet. Bulgaristan Dijital Göçebe Vizesi, aile birleşimine müsaade verir. Başvuruya karışmış edilen kişiler:

■ Eş

■ 18 yaş altı çocuklar

Neden Cazip?

■ Schengen üyesi

■ Düşük kira ve yaşam giderleri

■ Güçlü internetler altyapısı

■ Gelişmiş coworking & coliving külçeşitü

■ Doğa + kent yaşamını tek arada sunan lokasyonlar

Vergi Avantajı

Bulgaristan, Avrupa’nın en yalın vergiler sistemlerinden birine sahiptir:

■ Yüzde 10 sabitlik hasılat vergisi

■ Basit muhasebe yapısı

■ Düşük toplumsal asayiş yükleri

Yaşam maliyeti

■ 1+1 çember (Sofya): 70-1.200 euro

■ 1+1 çember (Bansko): 400-700 euro

■ Faturalar: 100-150 euro

■ Market: 200-350 euro

■ İnternet & telefon: 20-35 euro

■ Toplu taşıma: 15-30 euro

ALTERNATİF HAYAT TARZI: ROMANYA

Romanya 2021 yılından beri sayısal göçebe vizesi veriyor. Ülkede 2 binlerce nomad yaşıyor. Romanya, Avrupa Birliği üyesi olmasına karşın alçak yaşam maliyetleri, çabuk internetler altyapısı ve netler kanuni çerçevesiyle oğullar yıllarda sayısal göçebelerin radarına giren devletler arasında mekan alıyor. Karpat Dağları, Orta Çağ kentleri, Transilvanya bölgesi ve çabuk gelişen teknolojiler ekosistemiyle Romanya; bilhassa programlar geliştiriciler, serbest çalışanlar ve uzaktan çalışanlar profesyoneller için cazip tek seçenek oluşturuyor. Başkent Bükreş, Cluj-Napoca ve Timișoara gibi kentler sayısal göçebeler arasında öne çıkıyor.

Romanya Dijital Göçebe Vizesi için hasılat şartı netler ve yasayla tanımlıdır. Son 6 aylık boyunca, her arasında biri aylık Romanya’daki vasat brüt maaşının asgari 3 zor diğer senelik yaklaşık

30 binlerce euro gelirin belgelenmesi lüzumiyor. Bu gelir, vize süresinin tamamı için sürdürülebilir olmalıdır. İlk etapta 12 aylık verilen vize ikisi defa birer senelik uzatılabiliyor. 8 yıllar kanuni ikamet sağlanırsa daimi buluşma ve vatandaşlık yolu açılıyor.

Kimler başvurabilir?

■ AB / AEA / İsviçre vatandaşı olmayanlar

■ Romanya’da kayıtlı tek firma için çalışmayanlar

■ Uzaktan çalışmalar modeliyle hasılat elde edenler

■ Yurt dışındaki tek şirketle işleri sözleşmesi olanlar ya da kendine ait, Romanya dışında kayıtlı tek şirketi yönetenler

Aile Üyeleri Dahil mi? Evet.

■ Eş

■ 18 yaş altı çocuklar için ikamet izni başvurusu yapılabilir.

■ Aile üyeleri için ilave hasılat ve konaklama delilı istenebilir.

Vergi Avantajı Romanya, Avrupa’daki en cazip vergiler sistemlerinden birine sahiptir:

■ Yüzde 10 sabitlik hasılat vergisi

■ Düşük toplumsal asayiş yükü

Yaşam maliyeti

■ 1+1 çember (merkez): 500-800 euro

■ Faturalar: 100-150 euro

■ Market: 250-350 euro

■ İnternet: 25-40 euro

■ Toplu taşıma: 20-40 Euro Şehirler

■ Bükreş Startup, coworking, çabuk internet

■ Cluj-Napoca Teknoloji ve üniversiteler şehri

■ Timişoara Genç nüfus, külçeşit

■ Braşov Doğa ve yerleşik yaşam

■ Sibiu Tarih ve yaşam kalitesi

YARIN:YETENEKLİLER İÇİN: FRANSA

DÜZEN İSTEYENE: HOLLANDA, ÇEKYA, HIRVATİSTAN