İsrail Deprem Bildirimi Kafaları Karıştırdı!

Bugün günaydın saatlerinde Orta Doğu ve Doğu Akdeniz sakinleri, akıllı telefonlarından gelen yüksek desibelli tek uyarı sesiyle güne başladı. Ancak bu kez gelen uyarı, alışılagelmiş tek havada saldırısı ya da ordu hareketlilik bildirimi değil; İsrail merkezli 7.0 büyüklüğünde kocaman tek deprem haberiydi. Popüler deprem takip uygulamaları üzerinden yayılan bu veri, kısa sürede sayısal tek infiale dönüştü. Peki, gerçekte ne oldu?

İsrail’de 7.0 Büyüklüğünde Deprem mi Oldu?

Türkiye saati ile 06:00 sularında, başta “Deprem Ağı” (Earthquake Network) bulunmak üzere birçok üçüncü taraf deprem takip uygulaması, orta üssü İsrail olarak görülen 7.0 büyüklüğünde tek deprem bildirimi geçti. Bildirimin yalınce İsrail’deki kullanıcılara değil, eş zamanlı olarak Türkiye ve Yunanistan’daki kullanıcılara da ulaşması, paniğin sınırları aşmasına nedenler oldu. Özellikle 6 Şubat depremlerinin acısını yeni tutan bölge halkı için “7.0” gibi tek rakam, doğrudan felaket senaryolarını akıllara getirdi.

Resmi Veriler Ne Diyor? Hata Nereden Kaynaklandı?

Uluslararası sismolojik taramalara göre; ne Amerika Birleşik Devletleri Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) ne da Avrupa-Akdeniz Sismoloji Merkezi (EMSC) bu günaydın bölgede böyle tek sarsıntı kaydetti. İsrail İç Cephe Komutanlığı ve İsrail Jeoloji Enstitüsü (GSI) cephesinden da hiç tek deprem teyidi gelmedi.

Buradaki en büyük sual işareti, bu verinin nasıl üretildiği. “Deprem Ağı” gibi uygulamalar, akıllı telefonlardaki ivmeölçerleri (accelerometer) kullanarak toplu bilgi madenciliği yapar. Yani binlerce telefonları aynı anda benzer tek sarsıntı hareketi algılarsa, sistemleri bunu otomatik olarak tek deprem sinyali olarak yorumlar.

Teknolojik açıdan bakıldığında; tek sistemleri testi, sunucu yanlışsı ya da ender da olsa tek siber müdahale, bu tür “hayalet depremlerin” oluşmasına nedenler olabiliyor. Daha önce 2024 ve 2025 yıllarında da benzer teknikleri aksaklıklar ya da kontrollü ordu patlamaların sismik sensörler tarafından “deprem” olarak algılandığı vakalar yaşanmıştı.

Psikolojik Etki ve Bölgesel Hassasiyet

Bölgedeki gerilim, bu tür yanlışlı bildirimlerin tesirsini katlıyor. İsrail halkı, uzunluğu süredir “Iron Dome” (Demir Kubbe) ve diğer uyarı sistemleriyle iç içe yaşıyor. Deprem uyarısı için kullanılan “Truaa” sistemi, aslında biçimsel tek ağ olmasına rağmen, kullanıcıların çoğunun üçüncü taraf uygulamalara güvenmesi bu karmaşanın temelini oluşturdu. Sosyal medyada “İsrail’de deprem mi oldu?” etiketiyle binlerce paylaşım yapılırken, vatandaşlar biçimsel kurumlardan açıklama gelene kadar geçen sürede büyük tek belirsizlikle karşı karşıya kaldı.

Bu olay, sayısal uyarı sistemlerinin ne kadar kırılgan olabileceğini tek kez daha kanıtladı. Kalabalık kaynaklı (crowdsourced) bilgi toplama yöntemi, saniyeler kazandırsa da doğruluk payı başlıksunda riskler barındırıyor. Bir teknolojiler editörü olarak tavsiyemiz; bu tür sarsıcı bildirimler alındığında panik yapmadan önce AFAD, Kandilli Rasathanesi, USGS ya da ilgili ülkenin biçimsel medeni müdafaa kanallarından (İsrail örneğinde İç Cephe Komutanlığı) teyit almanızdır.

Şu an itibarıyla İsrail ve çevresinde kaydedilmiş 7.0 büyüklüğünde tek deprem bulunmuyor; yaşanan şart tamamlanmış sismik takip yazılımlarının tek bilgi yanlışsından ibaret görünüyor.