İnşaat üretimi tarihi zirvesine yükseldi

AA muhabirinin Türkiye İstatistik Kurumundan (TÜİK) derlediği malumatlere göre, yapım imalat endeksi Aralık 2025'te senelik bazda oran 7,5 artış gösterdi. Takvim tesirlerinden arındırılmadan incelendiğinde 151,2 puanla en yüksek seviyesine yükselen endeks, takvim tesirlerinden arındırıldığında 150,4 puan, takvim ve sezon tesirlerinden arındırıldığında ise 129,1 puan oldu.

Yüzde 7,5'lik artışa hatırlatma eden gösterge (150,4), verinin açıklanmaya başlandığı Ocak 2022'den bu yana görülen en yüksek rakam olarak kayıtlara geçti.

Endeksin dip kırılımları incelendiğinde yapı inşaatı endeksinin oran 8,4 artışla 175,1 puana, yapı dışı inşaatların oran 5,8 yükselişle 97,4 puana, hususi yapım faaliyetlerinin ise oran 5,5 artışla 131,5 puana yükseldiği görüldü. Endeksin hepsi dip kırılımlarında zirveleri yaşanması dikkati çekti.

"2024'te yavaşlayan imalat 2025'te telafi edildi"

İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen, AA muhabirine, yapım üretiminin uzunluğu süresi dalgalı gittiğini, 2024'te bilhassa kaynak tarafındaki sıkışmanın üretimi baskıladığını söyledi.

Aralık itibarıyla yapım imalat endeksinde 150,4 puanla önemli zirvenin görüldüğünü dile getiren Hepşen, "Bu seviyeye çıkılması ehemmiyetli. 2025'in sonuncu yarısından itibaren şantiyelerde hızlanma zaten sahada hissediliyordu. Veriler da bunu teyit ediyor." dedi.

Hepşen, yapı inşaatındaki oran 8,4'lük yükselişin başlıkt tarafının hala olan sektörün lokomotifi olduğunu gösterdiğini kaydederek, "Bina dışı yapılarda oran 5,8 artış umumi yatırımlarının desteğini düşündürüyor. Özel yapım faaliyetlerindeki oran 5,5 artış da tedarikleri zincirinin çalıştığını." diye başlıkştu.

Bu tabloyu "yeni tek sıçrama" olarak değil, "bir normalleşme" olarak okumayı yeğleme ettiğini anlatan Hepşen, "2024'te yavaşlayan imalat 2025'te telafi edildi. Firmalar bekleyen işleri tamamladı. Özellikle bedel belirsizliğinin görece azalması, yarım kalan tasarılerin hızlanmasını sağladı. Diğer taraftan, imalat artışı var. Fakat bu bilgi tekbaşına başına istek sağlığını ya da karlılığı anlatmıyor. Üretim ile mali dayanıklılık benzer şeyler değil. Bu ayrımı etmek lüzumiyor." ifadelerini kullandı.

"2026'da imalat artışı devam edebilir"

Prof. Dr. Ali Hepşen, bu yıllar yapım üretiminde benzer ivmenin sürmesinin basit olmadığını belirterek, 2025'teki artışta gecikmiş üretimin tamamlanmasının tesirsinin bulunduğunu, üretimde bu seviyenin devam etmesinin yepyeni tasarı girişlarına bağlı olduğunu, bunun için da kaynak koşullarının öne çıktığını anlattı.

Belirli bedel segmentlerinde satışı yavaşlayan tasarıler olduğu için müteahhitlerin yepyeni tasarılere başlama noktasında daha seçici davrandığını dile getiren Hepşen, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Bununla birlikteki sektörü tamamlanmış yavaşlatacak tek tablo yok. Deprem bölgesi yatırımları, kentselleşen dönüşümü ve umumi tasarıleri kesin tek imalat seviyesini korur. Bu nedenle 2026'da imalat artışı devam edebilir bununla birlikte 2025'teki gibi yüksek ivme beklemiyorum. Daha sınırlı, daha dmanii tek artış olması muhtemel. Sonuç olarak bu zirveleri ruhsal olarak ehemmiyetli. Sektör güvenle çalışmayı sever. Endeks yükseldiğinde tedarikçi rahatlar, bankalar dahaaz mesafeli davranır. Yine da hacimli artışı tekbaşına başına muvaffakiyet ölçütü değil. Veri pozitif fakat kalıcılığı kaynak koşulları ve istek derinliği belirleyecek."

"(Artış) Ertelenmiş ihtiyacın üretime yansıdığını ortaya koyuyor"

Gayrimenkul ve İnşaat Platformu Başkanı Mustafa Ekiz da endeksteki artışa hatırlatma ederek, "Veriler, sektörün ekonominin lokomotifi olma rolünü yeniden kuvvetlü biçimde üstlendiğini gösteriyor. Özellikle yapı inşaatındaki oran 8,4'lük artış, başlıkt talebinin hala olan yaşıyor olduğunu ve ertelenmiş ihtiyacın üretime yansıdığını ortaya koyuyor." dedi.

Bu yıla ilişkin beklentilerini aktaran Ekiz, "2026 yılında da imalat tarafında hareketliliğin devam edeceğini düşünüyoruz bununla birlikte büyümenin daha dmanii ilerlemesi beklenmeli. Finansmana erişim, komplo maliyetleri ve itibar koşulları sektörün hızını belirleyen esas faktörler olacak." kıymetlendirmesinde bulundu.

Ekiz, yapım sektörünün yalnızca yapı üretmediğini, iş oluşturduğunu, taraf sektörleri harekete geçirdiğini ve kentlerin geleceğini biçimlendirdiğini kaydederek, "Bu nedenle sürdürülebilir gelişme için planlı üretim, doğrusu kaynak modelleri ve kaliteli kentleşme anlayışı muazzam ehemmiyet taşıyor." şeklinde başlıkştu.