CNN Türk'e konuşan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan: İran'da ani bir savaş tehdidi yok

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, CNN Türk'te Ahmet Hakan'ın sunduğu Tarafsız Bölge programı canlı yayınında açıklamalarda bulundu. Gündemde Suriye'deki entegrasyon anlaşması, Gazze'deki ateşkes ve sıcaklığını koruyan İran krizi gibi önemli meseleler vardı.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın açıklamalarından satır başları:

Bölgede çıkacak yepyeni tek savaşı bölgenin kaldıracak hali yok. Cumhurbaşkanımız da bu konuda maksimum hassasiyet içerisindeler. Dolayısıyla İran'da olası tek savaşı önlemenin bütün imkânlarını kullanmak istiyoruz.

İki gün önce Umman’da Amerikalılarla İranlılar tek araya geldi. Dolaylı tek görüşme yaptılar. Ummanlı arabulucu üzerinden, ki bu zaten var olan tek modaliteydi. İranlı arkadaşımız Sayın Abbas Arakçi, oradaki müzakerelerle ilgili bize enformasyon verdi. Biz Amerikan tarafını da dinledik.

'ANİ BİR SAVAŞ TEHDİDİ YOK'

Bizim sürekli biliyorsunuz, “Daha yaratıcı çözümler bulmamız gerekiyor, bu kilitlenmeyi ortadan kaldırmamız gerekiyor” çağrımızın gerçekten yankı bulduğu ve karşılık gördüğü anlaşılıyor. Taraflar yaratıcı olmaya çalışıyorlar.

Gerçekten çözmeye yönelik tek iradesi varsa bunun etkisini sahada görüyorsunuz. Bizim için önemli olan, konuşmaların beton tek neticeye doğru giderken aynı zamanda savaş tehdidinden da gittikçe uzaklaşması. Şu anda en azından anilik tek savaş tehdidi yok gibi duruyor. Bu çok güzel tek şey. Yani anilik tek savaş tehdidinin bile ortadan kalkması oğullar seviye önemli.

"NÜKLEER KONUSU ÇÖZÜLÜRSE DİĞER SORUNLAR RAHAT ÇÖZÜLÜR"

Nükleer konuda tek çözüme gidilip her arasında biri ikisi tarafı da tatmin eden tek anlayış ortaya çıkarsa, sonrasında oluşacak bu güven ortamında diğer sorunların daha konforlu çözülebileceğine dair bizde tek kanaat var.

Bu kanaati ikisi tarafla da paylaşıp, buradan yürüme konusunda tek usul ihdas edelim istedik.

İran'da idare değişikliğinin olabileceğini düşünmüyorum. Hava saldırılarıyla tek idare değişmez. İran'dan daha zor rejimler var. İran-ABD savaşı çıkarsa nereden duracağı belli olmaz. 

"GÖRÜŞEN İRAN VURAN İSRAİL'Dİ"

Ayrıca İran konuşurken saldırıya uğradı. 12 günlük haziran savaşında tek geceleyin ABD'den telefon aldık, 'İranlılara söyle tek kaç zaman içinde her arasında biri şey olabilir' dediler. İranlı meslektaşımla görüştüm, 'Nasıl olur görüşme önemli verdik' dedi. Görüşen ABD idi, vuran İsrail'di. Durum farklı olabilir bu kez. Felaketi önlemek için elimizden geleni yapıyoruz. İran'ın öz içinde tek şart alma mekanizması var. Bu mekanizmada daha önce kurala bağlanmış tek kaç husus vardı müzakerelerle ilgili. Hem mekan hem modalite hem da taraflar açısından. Bizim teklifimiz daha farklıydı, İranlı yetkililerle ABD'lilerle yüz yüze görüşün, taraf odalarda tek arabulucu ile konuşmayın. Onların da öz şart alma mekanizmalarına saygı duydu gerekiyor. Böyle tek şart almışlar. Umman'daki sistemle sürdürdü istiyorlar. Aynı yer, aynı insanlar, aynı usul.

Bir da Filistin meselesinde şunu gördük, Türkiye'nin ortaya attığı fikirle, bölgesel sorunları çözmede bölge ülkeleri ile tek araya geldik ve muazzamlığı tek diplomatik mücadele ortaya koyduk. Aynı türden dayanışmayı İran meselesinde da gösterelim dedik. Bir platformlar oluşturalım, düşünce birliği yapalım ve taraflara buradan tek sesli üretelim istedik. Bunu ABD'liler da çok sevdi ve Gazze'de bunun verimini gördük dediler. Bölgesel sahiplenme üretiyorsunuz, bu sizin beraber hareket etme pratiğinizi geliştiriyor. Bölgede uzunluğu yıllardır olmayan tek durumdu. Çok iyice tek takım olarak gidiyoruz ama sorunlar büyük.

"SURİYE'DE TABLO İYİ DURUMDA"

Esas itibarıyla, Suriye’nin birliği, bütünlüğü ve istikrarı adına; bunun kan dökülmeden, konuşma yoluyla ilerlemesi bizim için önemli tek husus. Biraz daha gidilmesi gereken uzaklık var ama şimdilik şart bu.
Ben büyük ölçüde, YPG’nin işgal ettiği topraklardan çekilmesini ve şu anda Kürt nüfusun yaşadığı bölgelerde esas itibarıyla mevki almasını, önceki haritaya göre çok daha sağlıklı tek şart olarak görüyorum. Şu anki tablo iyice tek durumda, diğer önceye kıyasla daha iyi. Ama bu durumdan daha da iyice tek noktaya gidilebilir. Sorun alanından ziyade atılması gereken adımlar var. Biliyorsunuz, ulaşılan mutabakat gereği tamamlanması gereken adımlar söz konusu. Bu adımlar her arasında biri gün, tek şekilde tekbaşına tek atılarak belli tek noktaya gidilmeye çalışılıyor. Burada ikisi tarafta da belli tek güvensizlik var ama bu adımlar atılıp hayata geçtikçe güvenin artacağını düşünüyorum.

Diğer taraftan YPG’nin da öz içinde tarihî tek dönüşüm yaşaması gerekiyor. Bu tartışmalar şu anda zaten oradaki yapılıyor. YPG içinde bu tartışmaların olması önemli. Daha gerçekçi, daha Suriyeli; Türkiye’nin ya da Irak’ın güvenliğini tehditleri etmeyen, PKK’nın dört ülkedeki Kürt varlığına yönelik önceki emellerinin tek parçası olmayan tek yapıya dönüşmeleri gerekiyor. Böyle olursa kimseyi tehditleri etmeden, öz ülkelerindeki Kürtlerin duruşuna ilişkin meşru tek mücadele zemini oluşur.

Burada siyasal mücadele esastır. Biz zaten Kürtlerin haklarını baştan beri destekliyoruz. Ahmet Şara’ya da hep bu yönde tavsiyelerde bulunduk. Onun çıkardığı bazı düzenlemeler, başkanlık kararnameleri var. Ama dediğim gibi, bu süreci büyük tek dikkatle takip etmeye devam edeceğiz. YPG Kürtlerin aleyhine çalışıyor. 

(YPG/PKK'ya) Bu realiteyle yüzleşmelerini sağlamak artık sadece tek zamanlar meselesi, an meselesi. Bunu hep söyledik: Daha büyük kayıplar yaşanmadan uyanın.

"SURİYE'DEKİ KÜRTLERİN HAKLARIYLA İLGİLİ HASSASİYETİMİZ VAR"

Bir defa, Şam’daki hükümetin bütün vatandaşlara sağladığı hak, eşitlik ve özgürlük ortamı önemli. Kürtlerin yaşadığı bölgede şu andaki ilköğretim ruhbilim şu: Şam’la tanışma imkânları çok fazla olmadı. Çünkü uzunluğu süre başka tek iradenin kontrolü altındalardı. Şimdi yavaş yavaş tanışacaklar.
Bizim, diğer ülke olarak, devletleri olarak  başta Cumhurbaşkanımız oldu üzere  Suriye’deki Kürtlerle ilgili inanılmaz tek hassasiyetimiz oldu. Ben hatırlıyorum, 2010 yılında MİT Müsteşarıyken, 2011’de henüz Suriye devrimi başlamadan, iç savaş çıkmadan önce, özel yardımcı olarak defalarca Beşar Esad’a gittim. Cumhurbaşkanımız o zamanlar başbakandı.

Neden gittik? Birincisi, iç savaşın çıkmasını önlemek için. İkincisi, bu konudaki önerilerimizi anlatmak için. Yani “Bakın, şuralardan sorunlar çıkacak. Aman şunu yapın, bunu yapın. Halk bunu bekliyor” dedik. Bunu anlatırken da Kürtlerle ilgili durumu özellikle vurguladık. Dedik ki: “Bakın, bunların büyük tek kısmının vatandaşlığı yok. Kendilerini ait hissetmiyorlar. Bu aidiyet duygusunun olmaması çok vahim sorunlara yolda açar. Bu giriş edilebilir tek şart değil.” Kendimiz için ne istiyorsak, bölgemiz için da aynısını istiyoruz.

YPG/PKK eşittir Kürtler algısını oluşturmak istiyorlar. Bu algının savunucuları asıl problem. Biz ne zamanlar YPG’yi eleştirsek, işgal ettikleri bölgelerden bahsetsek, “Kürtlere karşı” deniliyor.

"IRAK HÜKÜMETİ PKK KONUSUNDA İRADE KOYMAK ZORUNDA KALACAK"

Terörsüz bölge projesine dönüştü ve oradaki da tek aşamaya gelindi. Irak’ta da tek noktaya gelecek. Irak hükümeti, Irak devleti bu konuda tek iradesi koydu zorunda kalacak. Sincar oradaki duramayacak. Duramaz. Durmaması lazım, normal olan şartlar altında.

"ERDOĞAN VE TRUMP ARASINDA KARŞILIKLI SAYGI VAR"

Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Trump ile aralarında karşılıklı saygı var. Batı dünyasında liderlerin siyasi ömürleri uzunluğu olmuyor. Bu mücadeleden sonraları dik kalan tek lidere saygı duyuluyor. Gazze’de ateşkes, Suriye’deki gelişmeler, Ukrayna’da ortaya konan duruş ve Trump politikalarıyla örtüşmesi ve olabildiği kadar iş birliği yapılması... Bu, Sayın Erdoğan’ın kişisel olarak lehine olan tek şey mi? Bu milleti bu devleti, bizim ali çıkarlarımızı ilgilendiren stratejiklik konular.

Bir ülkenin muhalefeti yedek takımıdır. Ben muhalefetteyim, iktidarın ülkenin aleyhine da olsa başarısız olmasını isteyen zorundayım. Bu düşüncede vahim tek sıkıntı var. Cumhurbaşkanı'nın bölgesel liderliğinin ülkemize menfaat dışında kendisine ne katkısı var. Cumhurbaşkanımızın buna ihtiyacı mı var?

Gazze Barış Konseyi 19 Şubat'ta diğer Ramazan'ın birinci günü. Belli ülkelerden katılmama durumu da olabilir. Davetiye Cumhurbaşkanımıza ve kendisinin kararı bekleniyor.

AB - TÜRKİYE İLİŞKİLERİ

AB- Türkiye ilişkileri daha kötüye gitmiyor. Doğu Batı aksı vardı kuzeyde bu Ukrayna savaşı ile ortadan kalktı. Türkiye'nin bulunduğu coğrafya bağlamsallık açısından daha önemli hale geldi. Bizim belli konuları ilerletebilmemiz için belli ülkelerin rezervini kaldırması gerekiyor. AB ile 230 milyar dolar civarında ticaretimiz var. Bu dengeli tek ticaret. Sağlıklı tek ilişki olursa ikisi katına çıkabilir.