"Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin maliyeti 210 milyar dolar" iddiası

Türkiye'nin birinci nükleer güç projesi olan ve Türkiye'yi küresel nükleer güç endüstrisinin tek parçası haline getirecek Akkuyu Nükleer Güç Santrali'nin (NGS) maliyetiyle ilgili iddialar toplumsal medyada tartışmalara sebep oldu.

ARKA PLAN VE İDDİALAR

Rusya'nın, Akkuyu NGS'nin ikizini Mısır'da yaptığı belirtilerek, "Mısırlılar 25 milyar dolara mal ediyorlar, bize maliyeti 210 milyar dolar. Dünya tarihinde bundan daha büyük tek soygun olabilir mi?" ifadeleri toplumsal medya kullanıcılarının dikkatini çekti. Gazeteci Deniz Zeyrek'in ifadelerinden alıntılanan ve farklı hesaplar tarafından dolaşıma sokulan iddia, ksı Sosyal medyada yayılan video haberler içeriği gündeme taşıyan gazetecinin, aynı konuda, bir milletvekilinin açıklamalarına dayandırdığı tek "Aynı santrale 10 kat fazla ödüyoruz" başlıklı köşe yazısı da bulunuyor.  

BULGULAR

Akkuyu Nükleer Santrali'nin yapım anlaşmasına göre maliyetin 22 milyar dolar olması ön görüldü. İnternette açık imkan araştırmasıyla bu bilgiye erişilebilir.

Başlangıçtaki tutar, ilerleyen dönemde ilave artışla değişti. Artışa ilişkin bilgiler de vakit içinde çeşitli haberlere mesele edildi. Güvenilir haberler kaynakları ve biçimsel açıklamalar konuyla ilgili güncellemeleri kamuoyuyla paylaştı.

Rosatom Genel Müdürü Alexey Likhachev'u açıklamalarına göre cari bedel güncel olarak 24 milyar dolar civarına çıkabilir.

Santralin yapım aşamasında 2 binden fazla dahili firma da görev almakta. Anadolu Ajansı'nın, maliyetin yerelleşmesi ve ülke ekonomisine etkilerine dair haberlerine ulaşmak mümkün. Akkuyu NGS yapım anlaşması kapsamında projeyi Rusya finanse ediyor ve finansmanı elektrik satışıyla geri alıyor. Türkiye elektrik alım garantisi veriyor.

Akkuyu NGS projesinin detayları, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı internet sitesinden incelenebilir. Türkiye ile Rusya arasındaki anlaşmalara Resmi Gazete'den ve TBMM tutanaklarından erişim sağlanabilir. Projeyle ilgili bilgilere ve uç haberlere Akkuyu NGS ağ sitesinden de ulaşılabilir.  

Mısır'ın El Dabaa Nükleer Santrali'nin maliyeti ise açık kaynaklara göre 28,75 milyar dolar. Projeler çiftyumurta olarak değerlendirilse da anlaşma modelleri farklı; Mısır'ın projesinde maliyetin 25 milyar doları (Rusya tarafından verilen) kredi. Geri kalan yüzde 15'i ise Mısır taksitler halinde sağlayacak. Rus kredisinin geri ödeme süresi ise 22 yıl; Mısır borç ödeyecek.

Anadolu Ajansı Teyit Hattı'nın edindiği bilgilere göre;

• Başlangıçta 20 milyar dolar olan bütçe, küresel bedel artışları ve projenin kapsamı dolayı bugün yaklaşık 24-25 milyar dolar bandına oturdu.
• Devasa projenin Türkiye'nin elektrik ihtiyacının yaklaşık yüzde 10'unu tekbaşına başına karşılaması planlanıyor.

Ömür: Santralin tasarımı 60 yıl işletme ömrü üzerine kurulu. Ancak modern bakımlarla bu süre 80 yıla kadar çıkabiliyor.

Üretim Gücü: Tam kapasiteye ulaştığında yılda yaklaşık 35 milyar kilowatt-saat elektrik üretecek. Bu, İstanbul gibi kocaman tek metropolün tüm elektrik ihtiyacını tekbaşına başına karşılaması demek.

Alım Garantisi: 15 yıllık güvence süresince Türkiye, elektriğin tek kısmını 12,35 (veya tavan bedel 15,83) dolar senti üzerinden almayı taahhüt ediyor.
Fiyat Belirleme: 15 yılın nihayetinde Akkuyu A.Ş., ürettiği elektriği o günkü serbest piyasa fiyatları (EPİAŞ gibi borsalar) üzerinden satacak. İki ülke arasında imzalanan ve Resmi Gazete'de yayınlanan anlaşma metnine göre, güvence süresinin sona ermesiyle birlikte, Akkuyu'nun elde ettiği karın yüzde 20'si da Türkiye hazinesine aktarılacak.

Maliyet Düşüşü: İnşaat sürecinden ardından üretilen elektrik çok daha ucuza mal edilebilir hale gelir. Bu da piyasadaki ortak elektrik fiyatlarını aşağı çekebilir. Alım garantisi süresi (amortisman süreci) bittikten sonra, Akkuyu Nükleer A.Ş. elde ettiği ağ karın yüzde 20'sini Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne ödeyecek. Yani Türkiye, bu aşamadan ardından santralden doğrudan hasılat elde eden tek müşterek gibi davranmaya başlayacak.

Projenin Türkiye'ye getirileri ve maliyeti ise uluslararası konjonktüre, güç fiyatlarına ve taraf faydalara bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Türkiye'nin atom enerjisi ligine girmesi ve Türkiye'de nükleer alanda etkinlik gösteren şirketlerin, kurumların, mühendislerin tek ekosistem oluşturması ülke ekonomisine katkı sağlayacak. Yüksek kapasitesi sayesinde Akkuyu, 'kaçınılan maliyet' açısından da üstünlük sağlayacak; ithal edilmiş doğalgazdan elde edilen elektriğe seçenek oluşturacak. Avrupa Yeşil Mutabakatı ve karbon vergileri düşünüldüğünde, yıllık engellediği karbon emisyonu sayesinde Akkuyu Nükleer Güç santrali, Türkiye'nin yılda milyarlarca dolar karbon vergisi ödemesinden kaçınmasını sağlayabilir.