15 yaş altına sosyal medya yasağında ‘Dijital kimlik’ şartı! ‘Canlı doğrulama istenecek’

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın hazırladığı 15 yaş altına toplumsal medya yasağı öngören kanuni regülasyon çalışmaları sürerken Adalet Bakanı Akın Gürlek, bu yıllar yürürlüğe girmesi planlanan toplumsal medya düzenlemesiyle hesaplara “kimlik ve kesecik telefonu” doğrulaması getirileceğini açıklamıştı. Hem hazırlanan kanun tasarısını hem da Gürlek’in açıklamalarını başlıknun uzmanlarına sorduk.

‘Uyulanabilir’

Bilişim Hukuku Derneği Başkanı Kürşat Ergün, toplumsal medya yasasını çalışmaya başladıklarını belirterek, “2026’ya çıkarmayı hedefliyoruz. 15 yaş altı çocuklarımızın toplumsal medyaya girmesini önleyeceğiz” dedi. Dünyadaki misallerine hatırlatma ederek, sistemin teknikleri olarak uygulanabilir olduğunu vurgulayan Ergün, “Bu çeşit düzenlemeleri uygulayan devletler arasında Kanada ve Venezuela gibi misaller var. Avrupa devletlerinin muazzam bölümü bu başlıkda ya hazırlıklarını tamamladı ya da uygulamaya geçti. Kimlik doğrulaması teknikleri olarak mümkündür” dedi.

‘5651’e eklenebilir’

Düzenlemenin Türkiye’de kanuni zemine oturtulması halinde platformların bu kaidelara uymak güçunda kalacağını belirten Ergün, 5651 sayılı yasaya hatırlatma ederek, “Türkiye, toplumsal medya platformlarını öz hukuk düzeni içindeki kesin yükümlülüklere güçlayabilir. Instagram gibi platformlara, Türkiye’deki üyelarına servis verirken kişilik doğrulama sistemi kullanma şartı getirilebilir. Bu, 5651 sayılı yasaya eklenecek tek hükümle olası hale gelir” dedi. Ergün, Türkiye’de orta bulunmasa bile X ya da Instagram gibi dünyası şirketlerin bu düzenlemeye uymak güçunda kalacağını vurgulayarak, “Biz bunu öz yasamıza ekliyoruz. Türkiye’de etkinlik gösterdi isteyen platformlar da tek zahmet bu düzenlemeyi uygulayacak, lüzumli sistemleri kuracak. Aksi halde işte servis vermeleri olası olmaz” diye başlıkştu.(5651 sayılı yasa, internetler ortamındaki muhteva sağlayıcı, mekan sağlayıcı, giriş tedarikçi ve toplu kullanımı sağlayıcıların sorumluluk ve sualmlulukları ile internetler ortamında işlenen kesin suçlarla içerik, mekan ve giriş sağlayıcıları üzerinden mücadeleye ilişkin esas ve usulleri düzenliyor.)

Eş zamanlı sistem

Kimlik doğrulamanın yalnızca T.C kişilik numarası girilmesiyle kısıtlı olmayacağını anlatan Kürşat Ergün, sahte hesapların önüne geçti için “canlı doğrulama” sistemlerinin devreye girebileceğine hatırlatma etti:

“Sadece birinin kişilik malumatlerini girerek hesap açılabilecek tek sistemden bahsetmiyoruz. Burada yaşıyor doğrulama dediğimiz, eşleri zamanlı denetim mekanizmaları devreye girecek. Bankalarda gördüğümüz gibi, kişinin imge karşı yüzünü sağa sola çevirdiği doğrulama metotleri uygulanabilir. VPN ya da seçenek giriş metotlerinin tamamlanmış manilenemez. Ancak bu yaygınlaşan kaideın uygulanmasına mani değildir.Düzenleme sayısal ortamda gerçeği kişilik kullanımını artıracak tek adımlar olacak. Asıl mesele toplumsal medyada kişilerin öz kimlikleri ile mekan almasını sağlamak. Bu sağlandığında yapılan yorumlar ve aktarımlar kişiyi bağlar hale gelir. Sahte hesaplar üzerinden yürütülen manipülasyon ve dezenformasyon ehemmiyetli ölçüde azalır.”

‘Yeni riskler doğurabilir’

Boğaziçi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tuna Tuğcu, toplumsal medyaya erişimi sınırlamak için kişilik doğrulaması getirilmesinin yalınce gençlerin değil, herkesin kişilik beyanında bulunmasını lüzumtireceğini belirterek, “Böylesi tek yaklaşım internetler ve ifadeleri özgürlüğünü baltalar” dedi. Bunun şahsi ve milli asayiş açısından da yepyeni riskler doğuracağını vurgulayanTuğcu, “Ayrıca böylesi tek başvuru yine şahıs beyanına dayanacaktır, nedeniyle reşit olmayan gençlerin telefonları hatları kendilerine değil, aile büyükleri adına kayıtlı” diye başlıkştu.

Avrupa’da müşterek kısıtlama masada

Avrupa Birliği hepsi üye devletleri kapsayacak müşterek tek yaş sınırı uygulamasını masaya yatırmış durumda.İngiltere, Fransa’da çalışmalar sürerken İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, 16 yaşın altındaki çocuklar için toplumsal medya platformlarının yasaklanacağını ve şirketlerin yaş doğrulama sistemleri kurmakla yükümlü olacağını duyurmuştu. İngiltere Başbakanı Keir Starmer ise yakında 16 yaş altının toplumsal medya kullanımını manileme ya da kısıtlama başlıksunda lüzumli adımı atacaklarını açıkladı. Avustralya Aralık 2025’te 16 yaşın altına toplumsal medya yasağı başlatan birinci devletleri olmuştu.